سخن سردبیر | ||
| فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی | ||
| سخن سردبیر، دوره 7، شماره 15، دی 1404 اصل مقاله (199.96 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/sdge.2025.106980 | ||
| چکیده | ||
| سخن سردبیر توسعه پایدار؛ بازاندیشی در حکمروایی زمین، هویت شهری و کیفیت زیست توسعه پایدار در دهههای اخیر از یک مفهوم نظری به چارچوبی راهبردی برای سیاستگذاری و برنامهریزی شهری تبدیل شده است؛ چارچوبی که میکوشد میان رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی، حفاظت محیطزیست و پایداری فرهنگی توازن برقرار کند. در شرایطی که شهرهای ایران با چالشهایی همچون نابرابری فضایی، بحران مسکن، افت کیفیت زیستپذیری و گسستهای هویتی مواجهند، بازخوانی مبانی و ابزارهای تحقق توسعه پایدار ضرورتی دوچندان یافته است. مقالات شماره زمستان نشریه، هر یک از زاویهای متفاوت، به یکی از اضلاع این منظومه مفهومی پرداختهاند. طرح رهیافت اقتصاد سیاسی زمین در برنامهریزی شهری، توجه ما را به سازوکارهای قدرت، مالکیت و توزیع منافع در تولید فضا جلب میکند؛ موضوعی که بدون اصلاح آن، دستیابی به عدالت فضایی و پایداری شهری ممکن نخواهد بود. در همین راستا، بررسی اثرگذاری مصلای بزرگ تهران بر توسعه محلات پیرامونی در شهر تهران و تحلیل کیفیت سکونت در پروژههای مسکن مهر در شهر بیجار، بازتابی از پیامدهای مداخلات کالبدی کلان بر ساختار اجتماعی و اقتصادی شهر هستند. در بُعد هویتی و فرهنگی، تبیین منظر تاریخی و ظرفیتهای گردشگری شهری در شهر مراغه نشان میدهد که توسعه پایدار تنها در گرو شاخصهای کالبدی و اقتصادی نیست، بلکه حفاظت و بازآفرینی سرمایههای فرهنگی نیز بخشی جداییناپذیر از آن است. شهری که گذشته خود را نادیده بگیرد، در ساخت آیندهای پایدار نیز با دشواری روبهرو خواهد شد. توجه به زیستپذیری شهری با تأکید بر شاخصهای مسکن در شهر جیرفت، تحلیل تعاملات اجتماعی در فضاهای شهری تبریز و بررسی مشارکت شهرسازان در تحقق «شهر آرام» در محله باغفیض تهران، همگی بر این نکته تأکید دارند که پایداری بدون ارتقای کیفیت زندگی روزمره شهروندان و تقویت سرمایه اجتماعی معنا نخواهد داشت. شهر پایدار، شهری است که در آن امنیت، آرامش، تعامل اجتماعی و احساس تعلق به مکان در کنار زیرساختهای مناسب کالبدی شکل گیرد. از سوی دیگر، واکاوی تأثیر محیط کالبدی و اجتماعی کار بر خلاقیت کارکنان در پارک علم و فناوری خراسان، بُعدی کمتر مورد توجه از توسعه پایدار را برجسته میکند: پایداری اقتصادی مبتنی بر نوآوری. اقتصادی که بر دانش، خلاقیت و سرمایه انسانی استوار باشد، میتواند ضمن کاهش فشار بر منابع طبیعی، زمینه رشد متوازن و بلندمدت را فراهم آورد. مجموع این پژوهشها نشان میدهد که توسعه پایدار در شهر ایرانی، موضوعی چندلایه و میانرشتهای است؛ از اصلاح ساختارهای زمین و مسکن تا ارتقای کیفیت فضاهای عمومی، از صیانت از هویت تاریخی تا تقویت مشارکت حرفهای و مردمی. این شماره میکوشد با گردآوری دیدگاههای متنوع، بستری برای گفتوگوی علمی پیرامون آیندهای فراهم آورد که در آن عدالت فضایی، زیستپذیری، هویت فرهنگی و کارآمدی اقتصادی در کنار یکدیگر معنا یابند. امید است مباحث این مجموعه بتواند الهامبخش سیاستگذاران، برنامهریزان و پژوهشگران در مسیر تحقق شهری پایدار، انسانمحور و آیندهنگر باشد. با سپاس سردبیر برای شمارههای آینده مجله میتوان با توجه به تحولات جهانی و نیازهای بومی، مجموعهای از موضوعات نوین و میانرشتهای را در چارچوب توسعه پایدار پیشنهاد کرد. برخی محورهای پیشنهادی عبارتاند از: 1. عدالت فضایی و حق به شهر نابرابری فضایی و دسترسی عادلانه به خدمات شهری مسکن مقرونبهصرفه و سیاستهای ضد جابهجایی ساکنین در فرآیند اعیانی سازی فضاهای عمومی فراگیر برای گروههای آسیبپذیر 2. سلامت شهری و رفاه اجتماعی پیوند طراحی شهری با سلامت روان و نشاط اجتماعی شهرهای پیادهمحور و حملونقل فعال تابآوری اجتماعی پس از بحرانها و همهگیریها 3. فرهنگ، خلاقیت و اقتصادهای نوین شهری شهر خلاق و صنایع فرهنگی در توسعه پایدار گردشگری خلاق و تجربهمحور نقش هنر شهری در ارتقای کیفیت فضاهای عمومی 4. انرژی و گذار به شهرهای کمکربن شهرهای بدون کربن و انرژیهای تجدیدپذیر در مقیاس محله ساختمانهای انرژی صفر و مثبت نقش شهرها در تحقق اهداف کربنخنثی 5. آینده کار و فضاهای شهری تأثیر دورکاری و اقتصاد پلتفرمی بر ساختار شهر فضاهای کار اشتراکی و نوآوری شهری برنامهریزی شهری در عصر اقتصاد دانشبنیان این محورها میتوانند مسیر پژوهشهای آینده مجله را به سمت موضوعات نوین، کاربردی و بینرشتهای هدایت کرده و گفتوگوی علمی در حوزه توسعه پایدار را غنیتر سازند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توسعه پایدار؛ عدالت فضایی؛ هویت شهری؛ کیفیت زیستپذیری؛ حکمروایی زمین و سیاستگذاری شهری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Editor’s Note | ||
| چکیده [English] | ||
| Sustainable Development: Rethinking Land Governance, Urban Identity, and Quality of Life In recent decades, sustainable development has evolved from a theoretical concept into a strategic framework for urban policy-making and planning—one that seeks to establish a balance among economic growth, social justice, environmental protection, and cultural sustainability. As Iranian cities face challenges such as spatial inequality, housing crises, declining livability, and disruptions in urban identity, revisiting the foundations and instruments necessary for achieving sustainable development has become increasingly essential. The articles presented in the Winter issue of the journal each address a different dimension of this conceptual constellation. The introduction of a political economy of land approach in urban planning draws attention to the mechanisms of power, ownership, and the distribution of benefits in the production of space—an issue without whose reform the realization of spatial justice and urban sustainability would remain unattainable. In this regard, examining the impact of the Grand Mosalla of Tehran on the development of surrounding neighborhoods, as well as analyzing housing quality in the Mehr Housing projects in the city of Bijar, reflects the broader social and economic consequences of large-scale physical interventions in urban structures. From a cultural and identity perspective, the articulation of the historical landscape and urban tourism potentials of the city of Maragheh demonstrates that sustainable development does not rely solely on physical or economic indicators. Rather, the preservation and regeneration of cultural capital constitute an inseparable component of it. A city that disregards its past will inevitably encounter difficulties in constructing a sustainable future. Attention to urban livability—emphasizing housing indicators in the city of Jiroft, the analysis of social interactions within urban spaces in Tabriz, and the examination of urban planners’ participation in realizing the concept of a “calm city” in the Bagh-e-Feyz neighborhood of Tehran—collectively underscores that sustainability cannot be achieved without improving citizens’ everyday quality of life and strengthening social capital. A sustainable city is one in which security, tranquility, social interaction, and a sense of place coexist alongside appropriate physical infrastructure. Moreover, the exploration of the influence of the physical and social work environment on employees’ creativity in the Khorasan Science and Technology Park highlights a less frequently addressed dimension of sustainable development: innovation-driven economic sustainability. An economy grounded in knowledge, creativity, and human capital can, while reducing pressure on natural resources, foster balanced and long-term growth. Taken together, these studies illustrate that sustainable development in the Iranian city is a multi-layered and interdisciplinary issue—from reforming land and housing structures to enhancing the quality of public spaces, from safeguarding historical identity to strengthening professional and civic participation. This issue seeks, by bringing together diverse perspectives, to provide a platform for scholarly dialogue about a future in which spatial justice, livability, cultural identity, and economic efficiency acquire meaning alongside one another. It is hoped that the discussions presented in this collection will inspire policymakers, planners, and researchers in their efforts toward achieving a sustainable, human-centered, and forward-looking city. | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 56 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 25 |
||