ارزیابی عوامل مؤثر در شکلگیری نظریه هرمنوتیکی دیلتای | ||
| آینه معرفت | ||
| مقاله 6، دوره 26، شماره 1 - شماره پیاپی 86، فروردین 1405، صفحه 73-92 اصل مقاله (693.52 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jipt.2026.241435.1673 | ||
| نویسندگان | ||
| علی نیازی1؛ محمدرضا بیات* 2 | ||
| 1کارشناسی ارشد فلسفه دین، گروه فلسفه دین، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2گروه فلسفه دین، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله تأثیر رمانتیسم آلمان، هگلیانیسم، تاریخباوری و نگاه انتقادی به فلسفه کانت را در شکلگیری نظریه هرمنوتیکی او با روش توصیفی - تحلیلی بررسی میکند. در این مقاله، نشان داده شده است که دیلتای از رمانتیسم توجه به ساحتهای غیرعقلانی انسان مانند تخیل و احساس را وام گرفت، اما برخلاف رمانتیستها به تدوین نظام معرفتی ساختارمند برای علوم انسانی پرداخت. همچنین، او از تاریخباوری اهمیت زمینهمندی تاریخی را پذیرفت، اما با نسبیتگرایی مخالفت کرد. درنهایت، دیلتای با نقد «نقد عقل محض» کانت معرفتشناسی خود را بر پایه «نقد عقل تاریخی» بنا نهاد و نشان داد که مقولات فهم انسان نه پیشینی، بلکه برآمده از تجربه زیسته و تاریخمندند. دیلتای همچنین «تجربه زیسته» را بنیان معرفت علوم انسانی شمرد و با الهام از هگل مفهوم «روح عینی» را برای تبیین فهم بینالاذهانی به کار برد. با ارزیابی تأثیر هریک از این جریانها در پرورش نظریه هرمنوتیکی دیلتای، میتوان گفت که «نقد و بازخوانی فلسفه نقادی کانت» در نسبت با دیگر جریانهای تاریخیِ بیانشده در شکلگیری این نظریه سهم بیشتری داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هرمنوتیک؛ دیلتای؛ تجربه زیسته؛ روح عینی؛ تاریخباوری؛ نهضت رمانتیسم آلمان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Evaluating the factors influencing the formation of Dilthey's hermeneutic theory | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ali niyazi1؛ mohammadreza bayat2 | ||
| 1Master in Philosophy of Religion, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 2Department of Philosophy of Religion, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This article examines, using a descriptive–analytical method, the influence of German Romanticism, Hegelianism, historicism, and a critical approach to Kant’s philosophy on the formation of Dilthey’s hermeneutic theory. It shows that Dilthey borrowed from Romanticism an attention to the non‑rational dimensions of human life such as imagination and feeling; however, unlike the Romantics, he sought to develop a structured epistemological system for the human sciences. He also adopted from historicism the importance of historical contextuality, yet opposed relativism. Ultimately, through a critique of Kant’s Critique of Pure Reason, Dilthey grounded his epistemology on a “critique of historical reason,” arguing that the categories of human understanding are not a priori but arise from lived and historically conditioned experience. Dilthey likewise regarded “lived experience” as the foundation of knowledge in the human sciences and, drawing on Hegel, employed the concept of “objective spirit” to explain intersubjective understanding. By evaluating the impact of each of these intellectual currents on the development of Dilthey’s hermeneutic theory, it can be concluded that the “critique and reinterpretation of Kant’s critical philosophy,” in relation to the other historical currents discussed, played the most significant role in shaping this theory. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Hermeneutics, Dilthey, Lived Experience, Objective Spirit, Historicism, German Romanticism | ||
| مراجع | ||
|
الیاسی، سمیرا (1389). دیلتای و تاریخینگری در علوم انسانی. تهران: دانشگاه تهران.
بیزر، فردریک (139۸). هگل، ترجمه سید مسعود حسینی. تهران: ققنوس.
دیلتای، ویلهلم (1388). مقدمه بر علوم انسانی (گزیده آثار 1)، ترجمه منوچهر صانعی درهبیدی. تهران: ققنوس.
دیلتای، ویلهلم (1389). تشکیل جهان تاریخی در علوم انسانی (گزیده آثار 3)، ترجمه منوچهر صانعی درهبیدی. تهران: ققنوس.
دیلتای، ویلهلم (1391). دانش هرمنوتیک و مطالعه تاریخ (گزیده آثار 4)، ترجمه منوچهر صانعی درهبیدی. تهران: ققنوس.
دیلتای، ویلهلم (1392). به فهم درآوردن جهان انسانی (گزیده آثار 2)، ترجمه منوچهر صانعی درهبیدی. تهران: ققنوس.
شجاعی جشوقانی، مالک (1395). کانت به روایت دیلتای. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
طالبزاده، سید حمید و شجاعی جشوقانی، مالک (1392). دیلتای و بنیان گذاری علوم انسانی. فصلنامه علمی پژوهشی روششناسی انسانی علوم انسانی، ۱۹(۷۷).
فروند، ژولین (۱۳۹۳). نظریههای مربوط به علوم انسانی، ترجمه علیمحمد کاردان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
کاپلستون، فردریک چارلز (1396). تاریخ فلسفه (از فیشته تا نیچه)، ترجمه داریوش آشوری، جلد ۷. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کاسیرر، ارنست (۱۴۰۳). فلسفه روشنگری، ترجمه یداللّه موقن. تهران: نیلوفر.
مجتهدی، کریم (1395). درباره هگل و فلسفه او (مجموعه مقالات). تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 338 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 221 |
||