شناسایی مؤلفههای مؤثر بر شهرشاد بر مبنای شادی ادراکشده شهروندان (مطالعه موردی: محله مینودر قزوین) | ||
| فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی | ||
| مقاله 5، دوره 8، شماره 16، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/sdge.2026.240563.1268 | ||
| نویسندگان | ||
| فریبا ملکی1؛ زینب عادلی2؛ ملیحه باباخانی* 2؛ سحر خلج2 | ||
| 1دانشکده معماری و شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران | ||
| 2دانشکده معماری و شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: شادی در شهرها بهعنوان یکی از مؤلفههای بنیادین کیفیت زندگی در سیاستگذاری معاصر شهری مطرح است، اما ترجمه آن از سطح گفتمان به سطح اجرا، هنوز با ابهام روبهروست. کاهش سرمایههای اجتماعی و افت شاخصهای رضایت در شهرهای ایران نشان میدهد که صرف اتکا به الگوی «شهر شاد» در سطح برنامهریزی، بدون سنجش ادراک شهروندان، برای ارتقای کیفیت زندگی کافی نیست. بدین ترتیب پژوهش حاضر با هدف، شناسایی و سنجش مؤلفههای مؤثر بر تحقق شهر شاد در محله مینودر قزوین انجام شد و ضرورت آن از نبود مدلهای بومی مبتنی بر داده برای سنجش این پیوند ناشی میشود. مواد و روشها: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی با رویکرد همبستگی و علّی است و با مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) در نرمافزار SmartPLS اجرا شد. جهت تعیین حجم نمونه کلی، ابتدا از فرمول کوکران استفاده شد که طبق آن تعداد نمونه ۳۲۴ نفر تعیین گردید. سپس، جهت ارتقای دقت و پایایی پژوهش، تعداد نمونه به ۳۸۳ نفر افزایش یافت. بدین ترتیب، دادهها بهوسیله پرسشنامه محققساخته 51 گویهای بر پایه 11معیار شهر شاد، مستخرج از مبانی نظری، با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای(Cluster Sampling) بصورت تصادفی گردآوری شد. در این روش ابتدا محله مینودر به خوشههای مختلف براساس بلوکهای آن تقسیم شد و سپس از هر بلوک بهصورت تصادفی نمونههایی برای تکمیل پرسشنامه باتوجه به نسبت جمعیتی هربلوک بر جمعیت محله، انتخاب شدند. این روش بهویژه زمانی که اطلاعات دقیق و کامل از تمام افراد جامعه در دسترس نباشد، مناسب است و امکان جمعآوری دادهها بهطور نماینده از تمام بخشهای جامعه را فراهم نموده است. در ادامه تحلیل مسیر بین متغیرهای پنهان و مشاهدهپذیر در الگوی مفهومی انجام گرفت که پایایی و روایی دادهها، از طریق آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و AVE تأیید شد. نتایج و بحث: یافته ها حاکی از آن است که مؤلفه امنیت نقش کلیدی و محوری در شادی محله ایفا کرده است. این مؤلفه هم بهصورت مستقیم با ضریب 0.618 و هم از مسیرهای غیرمستقیم همچون تعاملات اجتماعی و وضعیت معیشتی با ضریب 0.02، اثر خود را بروز داده است. مولفه آسایش اقلیمی نیز با ضریب مستقیم 0.281 بر نشاط و کیفیت زندگی تأثیر معنادار داشته و نشان میدهد که شرایط محیطی مطلوب، دسترسی به فضای سبز و تراکم مناسب فعالیتها نیز میتواند احساس خوشایندی و رضایت عمومی از زندگی شهری را ارتقاء بخشد. همچنین مؤلفه ایمنی با ضریب 0.149 و مولفه بهداشت با ضریب 0.255- بر شادی محله از دید ساکنان، تاثیرگذار بوده است. این در حالی است که مؤلفههایی چون عدالت فضایی، جذابیت بصری و تعاملات اجتماعی علیرغم اهمیت نظری، در زمینه مورد مطالعه تأثیر مستقیمی نداشتند. نتیجهگیری: نتایج نشان می دهد که درک شهروندان از امنیت در پیوندی تنگاتنگ با شرایط اقتصادی و معیشتی آنها شکل میگیرد و تأمین معیشت میتواند به شکلگیری احساس امنیت و به تبع آن، نشاط شهری منجر شود. چنین الگویی نشان میدهد که در بافت خاص محله مینودر، بیشترین تأکید را بر متغیرهای بنیادین، نظیر معیشت، امنیت و آسایش اقلیمی دارد. به عبارتی مؤلفههایی که مستقیماً به رضایتمندی پایهای مردم گره خوردهاند، پیشنیاز اصلی شکلگیری شهر شاد محسوب میشوند. بر این اساس، دستیابی به شهر شاد در مقیاس محلهای مستلزم اولویتدادن به امنیت، معیشت و آسایش اقلیمی پیش از مداخلات نمادین و سپس تمرکز بر تکمیل زیرساختهای حمایتی و ابعاد اجتماعی–کالبدی خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شادی در شهر؛ کیفیت زندگی شهری؛ معادلات ساختاری؛ شهر شاد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identifying Components Effective on Happy City based on Citizens’ Perceived Happiness (Case study: Minoodar Neighborhood, Qazvin) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fariba Maleki1؛ Zeinab Adeli2؛ Maliheh Babakhani2؛ Sahar Khalaj2 | ||
| 1Faculty of Architecture and Urban Planning, Department of Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran. | ||
| 2Faculty of Architecture and Urban Planning, Department of Urban Planning, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: Happiness is increasingly recognized as a key dimension of urban quality of life; however, its translation from policy discourse into practical implementation remains unclear. The decline in social capital and satisfaction indices in Iranian cities suggests that relying solely on the “Happy City” model at the planning level -without assessing citizen perceptions- is insufficient for enhancing quality of life. Therefore, the present study was conducted with the objective of identifying and measuring the effective components of achieving a Happy City in the Minoodar neighborhood of Qazvin. The necessity of this research stems from the lack of indigenous, data-driven models to measure this link. Materials and Methods: The research is applied in its objective and descriptive–analytical in nature, adopting a correlational and causal approach. The analysis was performed using Structural Equation Modeling (SEM) in SmartPLS. To determine the total sample size, the Cochran formula was initially used, yielding a sample size of 324. Subsequently, to enhance the precision and reliability of the research, the sample size was increased to 383 participants. Data were collected using a researcher-made 51-item questionnaire based on 11 “Happy City” criteria, extracted from theoretical foundations, employing a random cluster sampling method. In this method, the Minoodar neighborhood was first divided into various clusters based on its city blocks, and then samples were randomly selected from each block to complete the questionnaire, proportionally weighted according to each block’s population ratio to the neighborhood’s total population. This method is particularly suitable when complete and accurate information about all members of the population is unavailable, as it facilitates the collection of representative data from all parts of the community. Subsequently, path analysis was performed between the latent and observed variables in the conceptual model, with the reliability and validity of the data confirmed through Cronbach’s Alpha, Composite Reliability, and Average Variance Extracted (AVE). Results and Discussion: The findings indicate that the Security component played a key and pivotal role in neighborhood happiness. This component exerted its influence both directly (coefficient of 0.618) and indirectly through channels such as social interactions (coefficient of 0.02). Furthermore, the The Climatic Comfort component had a significant direct effect on happiness and quality of life directly, with a coefficient of 0.281, suggesting that favorable environmental conditions, access to green space, and appropriate activity density can enhance general well-being and satisfaction with urban life. The Safety component also had a direct effect on neighborhood happiness with a coefficient of 0.149, and the Hygiene component showed a negative effect with a coefficient of -0.255 on residents’ perception of neighborhood happiness. In contrast, components such as Spatial Justice, Visual Attractiveness, and Social Interactions, despite their theoretical importance, did not have a direct impact in the study area. Conclusion: The results demonstrate that citizens’ perception of security is closely linked to their economic and livelihood conditions, and ensuring livelihood can lead to the formation of a sense of security and subsequently, urban happiness. This pattern shows that in the specific context of the Minoodar neighborhood, the model places the greatest emphasis on fundamental variables, namely Livelihood, Security, and Climatic Comfort. In other words, the components directly tied to people’s basic satisfaction are prerequisites for achieving a Happy City. Accordingly, attaining a Happy City at the neighborhood scale necessitates prioritizing security, livelihood, and climatic comfort before implementing symbolic interventions, followed by focusing on completing supporting infrastructure and socio-physical dimensions. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Happiness in the city, urban quality of life, structural equations, happy city | ||
| مراجع | ||
|
Alizadeh paeen Afrakti, Z., Abdi, R. (2021). Qash, the effect of urban design components on improving the quality of life (case study: Qaimshahr city), 9th National Conference on Civil Engineering, Architecture and Sustainable Urban Development of Iran, Tehran. https://civilica.com/doc/1434451. (in Persian)
Anand, S., & Jain, R. (2023). Social interaction and cultural heritage as determinants of urban happiness: A study of Bikaner, India. Journal of Urban Studies, 45(2), 112–129.
Bakawa, D., Smith, J., & Liu, Y. (2022). Smart and sustainable cities: A digital perspective on urban happiness. Urban Futures, 18(3), 205–222.
Carmona, M., Heath, T., Oc, T., & Tiesdell, S. (2010). Public Places - Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. Routledge.
Castelli, F., Moretti, A., & Novak, L. (2023). Well-being and urban happiness in European cities: Evidence from the Fifth Quality of Life Survey. European Journal of Urban Affairs, 29(1), 66–84.
Gehl, J. (2011). Life Between Buildings: Using Public Space. Island Press. https://archive.org/details/lifebetweenbuild0000gehl
HasanAlizadeh, M., Ahadnejad Roshti, M & Meshkini, A. (2024). Identifying the factors affecting the happy city (case study: Babol city). Welfare Planning and Social Development, 15(58), 421-469. doi: 10.22054/qjsd.2023.67984.2360. (in Persian)
Helliwell, J. F., Layard, R., Sachs, J., & De Neve, J.-E. (Eds.). (2021). World Happiness Report 2021. Sustainable Development Solutions Network. https://worldhappiness.report/ed/2021/
Iran statistical center., (2016). General population and housing census results. Tehran; statistical center of Iran. (in Persian)
Kyttä, M., Broberg, A., Haybatollahi, M., & Schmidt-Thomé, K. (2016). Urban happiness: Context-sensitive study of the social sustainability of urban settings. Environment and Planning B: Planning and Design, 43(1), 34–57. https://doi.org/10.1177/0265813515600121
Magdi, S.A. (2022). Towards a Resilient City: An Adaptive Planning Model for a Healthy & Happy City. MSA Engineering Journal. https://doi.org/10.21608/msaeng.2022.273858
Montgomery, C. (2013). Happy City: Transforming Our Lives Through Urban Design. Farrar, Straus and Giroux.
Montgomery, C. (2016). Happy City (Updated references from speeches and interviews).
Mouratidis, K. (2021). Urban planning and quality of life: A review of pathways linking the built environment to subjective well-being. Cities, 115, 103229. https://doi.org/10.1016/j.cities.2021.103229
Mouszadeh, A., Mohammadi, M (2018). Identifying the effective factors on improving the quality of happiness in the urban space by using the principles of the happy city approach, a case example: Chaharbagh Abbasi Street in Isfahan. Welfare planning and social development, 9(37), 1–25. https://doi.org/10.22054/qjsd.2018.9895(in Persian)
Noorian, F, Ghazi, R & Abdullahpour, S. (2020). The dimensions and strategies of the happy city in the neighborhoods of Mashhad (case study: Tabarsi neighborhood and graduate neighborhood). Quarterly Journal of Urban Studies, 9(36), 101–116. doi.10.34785/J011.2021.919 (in Persian)
OECD. (2024). Life satisfaction – Society at a glance 2024: OECD Social Indicators. https://doi.org/10.1787/918d8db3-en/full-report/life-satisfaction_6cbc39c3.html
Orki, P., Rezaei, M., Mobaraki, M & Akbarian-Rounizi, S. (2019). Spatial analysis of factors affecting the happy city from the eyes of the citizens of a case study: Yazd city. Sustainable City, 12(2), 19–39. doi:10.22034/jsc.2019.189162.1038. (in Persian)
Parashar, A., & Lakra, H. S. (2022). Saudi Vision for a Happy City: Analyzing architecture students’ perspective for Riyadh, Saudi Arabia. Ekistics and The New Habitat, 81(2), 52–68. https://doi.org/10.53910/26531313-E2021812572
Reza Ali, M., Nazari, V., Gholami, M., & Samadian, M. (2021). Investigating the effective factors in creating a happy city. Case example: Hamadan city. Journal of Geographical Survey of Space, 11(39), 167–182. 10.30488/gps.2020.208509.3135 (in Persian)
Sajjadian, N., Daman Bagh, S.(2021). Geographical analysis of the role of place on Ahvaz citizens' sense of vitality based on the city of Shad. Urban Planning Geography Research, 9(3), 761–799 . doi.10.22059/jurbangeo.2021.318477.1454 (in Persian)
Samavati, S. (2022). Recognizing the concept of a happy city based on global experiences and documents. Geospatial Research, 6(2 (series 22)), 17-5. SID. https://sid.ir/paper/1030478/fa (in Persian)
Shahbazi, A., Ghanizadeh-Ghasemabadi, H & Sargazi, Z. (2020). Evaluation and analysis of the components of a happy city in cities with a history of great calamity, case study: Bam city. Research and urban planning, 41(11), 53–64. http://noo.rs/i42hh(in Persian)
United Nations. (2018). World Happiness Report 2018. Sustainable Development Solutions Network. https://worldhappiness.report/ed/2018/
Veenhoven, R. (2017). Happiness in cities. International Journal of Happiness and Development, 3(2), 101–117. https://doi.org/10.1504/IJHD.2017.085470
World Happiness Report 2025. Sustainable Development Solutions Network. https://www.unsdsn.org/resources/world-happiness-report-2025/
Xi, Y., Zhang, H., & Liu, M. (2023). The “happy river” concept: Exploring water quality and urban well-being in China. Journal of Environmental Urbanism, 36(2), 188–204.
Zangiabadi, A & Mirzaei, S. (2020). Explaining the effective factors on achieving a happy city in Shiraz metropolis. Space planning and preparation, 39(24), 65–102. http://noo.rs/LM6yJ (in Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 123 |
||