شناسایی و اولویتبندی عوامل موثر بر طفره کاری اینترنتی در محل کار | ||
| چشم انداز مدیریت دولتی | ||
| دوره 16، شماره 4 - شماره پیاپی 64، زمستان 1404، صفحه 146-165 اصل مقاله (866.33 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jpap.2026.234878.1483 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم اخوان خرازیان* 1؛ شیما یزدانی2 | ||
| 1استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| 2کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| هدف: طفرهکاری اینترنتی به استفاده غیرمرتبط کارکنان از اینترنت در ساعات کاری اشاره دارد که میتواند پیامدهای منفی قابل توجهی برای سازمانها به همراه داشته باشد. مطالعات نشان میدهد که بین 30 تا 50 درصد کارکنان در طول روز از اینترنت برای فعالیتهای شخصی استفاده میکنند که این امر منجر به کاهش بهرهوری، اتلاف منابع و هزینههای مالی میشود. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی جامع عوامل مؤثر بر این پدیده و اولویتبندی آنها به منظور ارائه راهکارهای مدیریتی مؤثر است. طراحی/ روششناسی/ رویکرد: این پژوهش بر اساس چارچوب «پیاز پژوهش» در زمینه روششناسی، با رویکردی ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شده است. در لایه بیرونی پیاز پژوهش، فلسفه تحقیق عملگرایی انتخاب شد، زیرا هدف تحقیق تمرکز بر کاربرد نتایج در محیط واقعی سازمانها و استفاده از بهترین ابزارها برای پاسخ به پرسشهای پژوهش بود. در لایههای بعدی، راهبرد پژوهش مطالعه اکتشافی و تأییدی در دو مرحله مجزا تعریف گردید. در مرحله کیفی، ابتدا با مرور سیستماتیک ادبیات موضوع، عوامل بالقوه شناسایی شدند. سپس از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با 10 خبره دانشگاهی و سازمانی (تا رسیدن به اشباع نظری) عوامل تکمیلی استخراج گردید. در مرحله کمی، پرسشنامهای با 48 گویه (نیمی معکوس) طراحی و بین 100 نفر از کارکنان یک سازمان توزیع شد. پس از حذف 10 گویه نامناسب در تحلیل عاملی اکتشافی، دادهها با استفاده از نرمافزارSMART PLS (به دلیل نرمال نبودن دادهها) مورد تحلیل قرار گرفتند. در نهایت، اولویتبندی نهایی عوامل با روش ANP و نرمافزار SuperDecision انجام شد. یافتههای پژوهش: تحلیل دادهها منجر به شناسایی چهار دسته عامل اصلی شد که به ترتیب اولویت عبارتند از: عوامل فردی: شامل مدیریت زمان ضعیف، ویژگیهای شخصیتی مانند روانرنجوری و برونگرایی، سطح خودکنترلی و انگیزش شغلی؛ عوامل گروهی: مانند تعارضات بینفردی، فرهنگ گروهی و رفتارهای ضدشهروندی؛ عوامل موقعیتی: شامل ابهام نقش، فشار کاری و ساختار وظایف؛ عوامل سازمانی: مانند سیاستهای استفاده از اینترنت، عدالت سازمانی و حمایت مدیریتی. جالب توجه اینکه برخی عوامل جدید مانند اشتغال دوم برخط و مازاد نیروی انسانی نیز در مصاحبهها شناسایی شدند که در ادبیات پیشین کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند. محدودیتها و پیامدها: اگرچه این پژوهش از روششناسی جامعی بهره برده است، اما محدودیتهایی مانند تمرکز بر یک سازمان خاص، حجم نمونه محدود و استفاده از روش خوداظهاری برای جمعآوری دادهها ممکن است بر تعمیمپذیری نتایج تأثیر گذاشته باشد. همچنین، تفاوتهای فرهنگی بین سازمانهای مختلف میتواند در میزان تأثیر عوامل مؤثر باشد. پیامدهای عملی: یافتههای این تحقیق میتواند مبنای ارزشمندی برای مدیران سازمانها باشد. از جمله: - طراحی برنامههای آموزشی برای بهبود مدیریت زمان و خودکنترلی کارکنان؛ - تدوین سیاستهای شفاف استفاده از اینترنت؛ - ایجاد سیستمهای نظارتی هوشمند (نه تنبیهمحور)؛ - بهبود طراحی شغلی و کاهش ابهام نقش؛ - تقویت فرهنگ سازمانی و روابط بینفردی؛ ابتکار یا ارزش مقاله: نوآوری کلیدی این پژوهش، ترکیب روشهای پیشرفته تحلیل عاملی و تکنیک تصمیمگیری چندمعیاره برای اولویتبندی جامع عوامل است، که در پژوهشهای قبلی کمتر دیده شده و اغلب به بررسی تکعاملی محدود بودهاند. علاوه بر این، شناسایی عوامل نوظهور مانند اشتغال دوم برخط و مازاد نیروی انسانی -که از مصاحبههای بومی استخراج شدهاند- سهم پژوهشی جدیدی به ادبیات اضافه میکند، به ویژه در زمینه سازمانهای ایرانی جایی که پژوهشهای همایشی و نشریات قبلی عمدتاً توصیفی بودهاند. این مطالعه نه تنها چارچوب نظری جامعی ارائه میدهد، بلکه با رویکردی کاربردی، راهکارهای عملیاتی برای سازمانها طراحی کرده است. نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| کلیدواژهها | ||
| طفرهکاری اینترنتی؛ سایبرلوفینگ؛ بهرهوری سازمانی؛ تحلیل عاملی تأییدی؛ فرآیند تحلیل شبکهای (ANP)؛ مدیریت منابع انسانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 467 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 492 |
||