دیالکتیک علیت و تقویم: بازخوانی ساختاری پدیدارشناسی شناخت بدنمند | ||
| شناخت | ||
| دوره 18، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 31-53 اصل مقاله (973.5 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/kj.2025.242192.1375 | ||
| نویسندگان | ||
| الهه سیف اللهی فرد* ؛ محمد سعیدی مهر | ||
| گروه فلسفه و حکمت و منطق - دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ دیرپای ذهن-بدن که طی قرون در قالب دوگانهانگاری دکارتی تبیین میشد امروزه در فلسفۀ ذهن به بنبستهایی نظری انجامیده است. پدیدارشناسی، با نقد مبانی دوگانهانگارانه، چشماندازی نو برای تبیین شناخت بدنمند گشوده و منظومهای از مفاهیم پیش مینهد. بااینحال، این مفاهیم اغلب بهصورتِ مجموعهای از بینشهای پراکنده معرفی شدهاند. این پژوهش، در بازخوانی ساختاری پروژۀ پدیدارشناسی شناخت بدنمند، در پی کشف منطقی درونی است که این مفاهیم را به یکدیگر پیوند میدهد و استدلال میکند که این اصل وحدتبخش در قالب انقلابی پارادایمی نهفته است: گذار از تبیینهای علّی به توصیفهای تقویمی از شناخت. پژوهش حاضر به روش تحلیلی ـ توصیفی، با بهرهگیری از تمایز میان تبیین «علّی» و «تقویمی» در فلسفۀ علم معاصر، به تحلیل ساختار درونی پدیدارشناسی میپردازد. یافتههای این پژوهش در دو سطح آشکار میشود: نخست، تحلیل ما نشان میدهد که این مفاهیمِ پراکنده همگی تجلیات مختلفِ یک «چرخش تقویمی» واحد هستند که در سه قلمروی اصلی یعنی بازتعریف «عامل شناختی»، «جهان شناختی» و «مرزهای شناخت» ردیابی میشود. سپس، در سطحی عمیقتر، استدلال میشود که پدیدارشناسی، با بازتعریف تقویم بهعنوانِ فرایندی درزمانی و درهمتنیده با علیت، از تمایز استاندارد علّی-تقویمی فراتر میرود و مدلی پویا و دیالکتیکی برای فهم شناخت ارائه میکند. اهمیت این یافتهها نهتنها در ارائۀ چارچوبی منسجم برای پدیدارشناسی شناخت بدنمند بلکه در فراهمآوردن ابزاری مفهومی برای مداخله در مناظرات محوری فلسفۀ ذهن و حل چالشهای آن با چارچوبی غیرتقلیلگرایانه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پدیدارشناسی؛ شناخت بدنمند؛ علّیت؛ تقویم؛ بدن زیسته | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 706 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 583 |
||