گریز از پاسخگویی؛ دام برادران دروغین و انگارههای منفی | ||
| مطالعات میان رشته ای اخلاق | ||
| دوره 1، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 11-28 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jiethics.2025.240235.1012 | ||
| نویسندگان | ||
| سکینه سلمان ماهینی* 1؛ احد فرامرز قراملکی2 | ||
| 1مدرس و پژوهشگر دانشگاه و حوزه (نویسنده مسئول). | ||
| 2گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| پاسخگویی یکی از فضایل بنیادین اخلاقی است؛ بااینحال، گسترش و نهادینهسازی آن همانند سایر فضایل با موانعی روبهروست و گاه عواملی سبب گریز از آن میشود. مسأله اصلی این پژوهش بررسی یکی از مهمترین عوامل این گریز است. فرضیه مقاله بر شکلگیری مثلثی مفهومی استوار است که سه ضلع آن عبارتاند از: «برادران دروغین»، «انگارههای منفی» و «گریز از پاسخگویی». هدف این مطالعه، تبیین این سازوکار پیچیده ذهنی است؛ بدین معنا که چگونه انگارههای منفی پدید میآیند، چه تأثیری بر ادراک و رفتار میگذارند و چگونه زمینه فرار از پاسخگویی را فراهم میسازند. این بررسی با بهرهگیری از تحلیل مفهومی، تبیین چیستی پاسخگویی و تبیین نسبت آن با مسئولیتپذیری، همچنین معرفی و واکاوی دو مفهوم «برادران دروغین» و «انگارهها» صورت گرفته است. دادهها بر اساس مطالعات کتابخانهای و تجارب زیسته گردآوری و با روش تحلیلی- منطقی تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد ذهن انسان تحت تأثیر عوامل متنوع، به فضیلتانگاری رذایل و خودفریبی یا دیگرفریبی گرایش پیدا میکند و در دام برادران دروغین میافتد. این روند با ایجاد انگارههای وارونه از خود و دیگران، و تقویت مواضع نقابدارِ گریز، فرآیند پاسخگویی را مختل میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فضیلت؛ پاسخگویی؛ مسئولیتپذیری؛ برادران دروغین؛ انگاره | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Avoiding "Responsibility"; The Trap of False Brothers and Negative Images | ||
| نویسندگان [English] | ||
| sakineh Salmanmahini1؛ Ahad Faramarzgharamaleki2 | ||
| 1Lecturer and Researcher at the University and the Hawza (Islamic Seminary) (Corresponding Author). | ||
| 2Department of Islamic Philosophy and Theology (Kalam), Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: Accountability is one of the fundamental moral virtues and plays a decisive role in promoting social trust and organizational productivity. Despite extensive recommendations for accountability in educational institutions, government sectors, and professional organizations, this virtue has often been reduced to superficial advice without deep conceptual clarification. In complex modern societies, identifying obstacles to accountability is crucial. This article focuses on two major psychological and conceptual barriers: the phenomenon of “false brothers” (misleading similarities between virtues and vices) and the formation of negative images (distorted mental constructs of self and others). These two factors jointly obstruct the path to genuine accountability. Methodology: This study employs a conceptual analysis with an analytical–logical approach. Data were collected through library research, review of classical and modern ethical texts, and reflections on lived experiences. This mixed strategy enabled the authors to integrate theoretical insights with real-life examples, especially in educational and organizational contexts. Findings: The findings indicate that avoidance of accountability is not merely a result of individual negligence or institutional shortcomings, but rather stems from complex mental mechanisms. First, the phenomenon of false brothers leads individuals to confuse virtues with vices. For example, arrogance may be mistaken for self-esteem, or authoritarianism may be confused with professional authority. As a result, people unintentionally embrace vices under the guise of virtues. Second, negative images strongly influence distorted perceptions of self and others. Through self-deception, individuals rationalize their unethical behaviors, while through other-deception they attempt to delegitimize the right of others to hold them accountable. At the organizational level, distorted cultural and managerial images, such as perceiving employees as mere mechanical components, further weaken accountability. Such objectification erodes human dignity and leads to systemic irresponsibility. Discussion: The discussion reveals that the interaction between false brothers and negative images undermines the very foundation of accountability. This avoidance often manifests in subtle and deceptive forms, where individuals or institutions appear to respond but in reality evade responsibility through fallacious reasoning or distorted framing. Ethical theories of thinkers such as Muhammad ibn Zakariya al-Razi, psychoanalytic perspectives of Freud on defense mechanisms, and modern cognitive psychology all highlight how desires and biases distort rational judgment, thereby promoting avoidance. The consequences are profound: erosion of trust, weakening of ethical relations, and decline in organizational performance. Therefore, raising awareness about the fine distinctions between virtues and vices, and correcting distorted images, are indispensable strategies for restoring a culture of accountability. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| virtue, accountability, responsibility, false brothers, images | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
بحرانی اصفهانی، عبدالله (1375). عوالم العلوم و المعارف یا جامع العلوم و المعارف و الاحوال من الایات و الاخبار و الاقوال. مدرسة الإمام المهدی(ع). ایران: قم.
برخورداری، زینب (1401). پند بیهوده. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی.
دهخدا، علیاکبر (۱۳۷۳). لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
عمید، حسن (1375). فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر.
فرامرز قراملکی، احد (1391). نظریه اخلاقی محمدبن زکریای رازی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
فرامرز قراملکی، احد (1402). اخلاق حرفه ای. قم: مجنون.
فرامرز قرملکی، احد؛ ناسخیان، علی اکبر (1401). قدرت انگاره. قم: مجنون.
فرامرزقراملکی، احد؛ ساجدی مهر، فهیمه (1400). آینه خودیابی. مشهد: حوزه علمیه خراسان.
فرامرزقراملکی، احد (1403). برادران دروغین، چگونه دوگانهای فریبنده زیستاخلاقی را دشوار میکنند؟ تهران: بینش نو.
فرامرز قراملکی، احد (1404). مدیریت انگارهها. تهران: نگین انگاره.
فروید، زیگموند (1396). مکانیزمهای دفاع روانی. ترجمه محمد جوادی؛ سید حبیب گوهری راد. تهران: رادمهر.
فروید، زیگموند (1915). ضمیر ناآگاه. ترجمه علی فولادین، آرین مرادزاده، سید حسین مجتهدی. چاپ دوم. ویراست دوم. تهران: پژواک هنر و اندیشه.
مجلسی، محمد باقر (1362). بحارالأنوار. لبنان، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
معین، محمد (1386). فرهنگ معین. تهران: زرین.
واعظی، رضا؛ آزمندیان، محمدصادق (1390). مدل پاسخ گویی سه بعدی: نگاهى متفاوت به پاسخگویى. فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، 6(1)، 156-131. https://www.magiran.com/p996003
Dubnick, M. (2002). Seeking Salvation for Accountability. Paper Presented in the 2003 Annual Meeting of American Political Science Association, Boston. Dubnick, M. (2005). Accountability & the Promise of Performance in Search of Mechanisms. Public Performance & Management Review, 28(3), 326-417. Kentab, M. Y. (2016). Barriers to Accountability Implementation in the Education Directorates in the Kingdom of Saudi Arabia. Journal of Education and Practice, 7(4), 129-152. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1092348.pdf Rest, J. R. (1984). The Major Components of Morality. In: W. Kurtines & J. Gewirtz (Eds.), Morality, Moral Behavior, and Moral Development, pp. 24-40. New York: Wiley. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 174 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 114 |
||