چارچوب مفهومیِ فهمِ تحولات حکمرانی در بحرانها | ||
| رهیافتهای سیاسی و بین المللی | ||
| مقاله 2، دوره 17، شماره 3 - شماره پیاپی 83، مهر 1404، صفحه 25-42 اصل مقاله (634.56 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.240333.1702 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا خراسانی* 1؛ علی کاظمی طامه2 | ||
| 1استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده مبسوط مقدمه: در طول تاریخ، بحرانهای بسیاری زمینهساز تحولات اجتماعی بودهاند. یکی از عرصههای تأثیرپذیر از بحرانها، حکمرانی در سطح ملی بوده است. اهمیت بررسی تأثیر بحرانها بر حکمرانی و ایجاد تحول در حکمرانیِ کشورها، دلیل موجهی برای طراحی یک چارچوب تحلیلی در زمینه بررسی تغییرات حکمرانی تحت تأثیر بحران است. در میان آثار موجود درباره تحولات ناشی از بحرانها، در اغلب مواقع قسمت خاصی از عرصههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مدنظر قرار گرفته است. این آثار با بررسی برشهای خاصی از حوزههای اجتماعی به بررسی دقیق تحولات ناشی از بحرانهای بزرگ بر حوزههای کوچک پرداختهاند. در آثاری هم که مربوط به حکمرانی بودهاند، حکمرانی بیش از همه محدود به بررسی حضور کمی و کیفی حکومت در حکمرانی بوده و جامعه و بخش خصوصی تا حد زیادی مورد غفلت قرار گرفتهاند یا بر حسب یک نظام کلان حکمرانی بررسی نشدهاند. علاوه بر این، در برخی آثار جدید نیز، رویکردهای بسیار کمی و یا کمیسازیشده بهشدت گمراهکنندهاند و هیچ چارچوب تحلیلی یا مفهومی کلاننگری را درجهت فهم همهجانبۀ تأثیر بحرانها بر حکمرانی کشورها در سطح ملی ارائه ندادهاند. بر همین اساس، ارایه الگوی تحلیلیِ مناسب جهت بررسی تحولات حکمرانی تحت تأثیر بحران هدف اصلیِ پژوهش حاضر به شمار میآید. روش: با توجه به گستره مفهومی و درهمتنیدگی روابط در عرصه حکمرانی، رهیافت انتقادیـهنجاری بهعنوان کارآمدترین رویکرد برای بررسی ابعاد کلان و گسترده تحولات ناشی از بحرانهای بزرگ مورد استفاده قرار گرفته است، چراکه علاوه بر بهرهمندی از نگاه مسالهمحور، سعی در دوری از افراط و تفریط موجود در دو رهیافت تبیینی و تفسیری دارد و در عین حال، خود را از تواناییها و ظرفیتهای این دو رهیافت محروم نمیسازد. در این مقاله، تلاش میشود در چارچوب رهیافت انتقادیـهنجاری و با توجه به ویژگیهای مفهوم حکمرانی، روش مقایسهای برای فهم تحولات حکمرانی در برهههای قبل و بعد از یک بحران مورد استفاده قرار گیرد. بحث و یافتهها: مفهوم بحران در ابعاد مختلف تشریح میشود و افزون بر این، مفهوم حکمرانی در معنای موسع آن، بهعنوان صدور و اجرای احکام، بر حسب نقشآفرینیِ سه رکن جامعه، حکومت و بازار و رابطه آنها با یکدیگر مد نظر قرار میگیرد و بر همین اساس، پنج الگوی حکمرانی اقتدارگرایانه، سرمایهدارانه، مردمسالار، متوازن و ناحکمرانی مطرح میشود و در پرتوی آنها الگوی تحلیلی حکمرانی تحت تاثیر بحران ارایه میشود. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که جایگاه جامعه، حکومت و بازار در صدور و اجرا احکام نشاندهنده وضعیت حکمرانی است. در این راستا، چگونگی تغییر در جایگاه هر رکن یا حتی تغییر در تفسیر و پیادهسازی احکام در چارچوبهای عملیِ متفاوت، مسیر فهم تغییر جایگاه ارکان حکمرانی، تحت تأثیر بحران است. بر این اساس، تمامی تغییرات رخ داده در بازه زمانی بحران را هم نمیتوان بهعنوان معلول بحران در نظر گرفت، بلکه در عوض، نقش و چگونگی ایفای نقش بحران در تغییر جایگاه جامعه، حکومت و بازار در حکمرانی نیز باید تا حد امکان در درون یک روند تاریخی کلان تشریح شود، بطوریکه خطوط تمیز نسبتا مشخصی میان عوامل و متغیرهای مزاحم و کنترل ترسیم شود و پس از آن، نقش بحران در تحولات مذکور مورد بررسی قرار گیرد. نتیجهگیری: میتوان بررسی وضعیت ارکان حکمرانی و تحولات آن تحت تأثیر بحران را در صدور و اجرای قوانین و همچنین مقاومت در برابر صدور و اجرا قوانین ردیابی کرد. البته، واضح است که بازیگران، سرمایههای ارکان سهگانه، روابط پیچیدهای در فرایند اعمال نفوذ در حکمرانی با یکدیگر دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژگان کلیدی: بحران؛ حکمرانی؛ چارچوب تحلیلی؛ رهیافت انتقادی هنجاری | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Understanding Governance-Related Developments in Times of Crisis: An Analytical Framework | ||
| نویسندگان [English] | ||
| reza khorasani1؛ Ali Kazemi Tame2 | ||
| 1Assistant Professor, in Political Science, Department of Political Science, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University,Tehran, Iran. | ||
| 2PhD Candidate in Political Science, Department of Political Science, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Extended Abstract Introduction: Throughout history, crises have often served as catalysts for profound social transformations. One of the areas most affected by crises is governance at the national level. Examining how crises impact governance—and how they drive transformations in governing structures—is therefore a crucial task. This provides a strong justification for constructing an analytical framework to study the effects of crises on governance. Existing scholarship on crisis-induced change has typically focused on specific aspects of the political, economic, or cultural domains. Such works tend to examine how large-scale crises affect narrower segments of society. Research directly related to governance has often been limited to assessing the quantitative and qualitative role of the state, while society and the private sector have either been marginalized or excluded from consideration within a broader governance framework. Furthermore, some recent studies have relied heavily on quantitative approaches, which, while useful, can sometimes be misleading. As a result, no comprehensive analytical or conceptual framework has yet been developed to fully understand the impact of crises on governance at the national level. Accordingly, this study seeks to propose an appropriate analytical model for examining governance-related changes under conditions of crisis. Method: Given the breadth of the concept of governance and the interwoven nature of its relationships, this study adopts a critical-normative approach as the most effective means of analyzing governance-related transformations brought about by crises. This approach, in addition to being problem-oriented, seeks to avoid the limitations of purely explanatory or interpretive perspectives, while still benefiting from their insights. The article employs a comparative method to analyze governance both before and after crises, within the framework of the critical-normative approach and in light of the defining characteristics of governance. Discussion and Findings: The concept of crisis is analyzed in multiple dimensions. Governance, in its broadest sense, is defined here as the issuing and implementation of rulings, encompassing the interactions of the three main pillars: society, government, and the market. These pillars and their interrelationships provide the foundation for five proposed models of governance: 1) Authoritarian governance; 2) Capitalist governance; 3) Democratic governance; 4) Balanced governance; 5) The impossibility of governance. On the basis of these models, an analytical framework for understanding governance under conditions of crisis is presented. The findings suggest that the position of society, government, and the market in the processes of issuing and implementing rulings reflects the state of governance at any given time. Understanding how the position of each pillar shifts—or how the interpretation and application of rulings change within different practical frameworks—offers a pathway to analyzing governance transformations under crisis conditions. Importantly, not all observed changes during crises should automatically be attributed to the crises themselves. Instead, it is essential to investigate how crises contribute to altering the roles of society, government, and the market within governance, situating these developments within broader historical processes. This approach allows clearer distinctions to be drawn between destabilizing and stabilizing variables, thereby clarifying the specific role crises play in governance-related transformations. Conclusion: It is possible to analyze the performance of governance pillars—and their transformations under crisis—through both the issuance and implementation of laws, as well as resistance to them. However, it must also be acknowledged that the actors and resources associated with the three pillars (society, government, and market) interact in complex ways, shaping their influence on governance outcomes. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Crisis, Governance, Analytical Framework, Normative Critical Approach | ||
| مراجع | ||
|
منابع
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,887 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,079 |
||