سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

امیدی, نبی. (1404). طراحی مدل عوامل بنیادین ناهمسانی اطلاعاتی در بستر نظریه نمایندگی. , 15(2), 104-124. doi: 10.48308/jfmp.2025.240823.1514
نبی امیدی. "طراحی مدل عوامل بنیادین ناهمسانی اطلاعاتی در بستر نظریه نمایندگی". , 15, 2, 1404, 104-124. doi: 10.48308/jfmp.2025.240823.1514
امیدی, نبی. (1404). 'طراحی مدل عوامل بنیادین ناهمسانی اطلاعاتی در بستر نظریه نمایندگی', , 15(2), pp. 104-124. doi: 10.48308/jfmp.2025.240823.1514
امیدی, نبی. طراحی مدل عوامل بنیادین ناهمسانی اطلاعاتی در بستر نظریه نمایندگی. , 1404; 15(2): 104-124. doi: 10.48308/jfmp.2025.240823.1514

طراحی مدل عوامل بنیادین ناهمسانی اطلاعاتی در بستر نظریه نمایندگی

چشم انداز مدیریت مالی
مقاله 5، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 50، 1404، صفحه 104-124    اصل مقاله (1.26 M)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jfmp.2025.240823.1514
نویسنده
نبی امیدی*
گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
هدف: این پژوهش، ارائه‌ی مدلی جامع و کل‌نگر برای شناسایی و تحلیل عوامل بنیادین ناهم‌سانی اطلاعاتی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، با رویکرد تلفیقی کمّی–کیفی در چارچوب نظریه نمایندگی است. نابرابری اطلاعات میان مدیران و سهامداران، تحت تأثیر ساختار مالکیت، انگیزه‌های فردی و فضای نهادی وفرهنگی، می‌تواند موجب افزایش هزینه‌های نمایندگی و کاهش شفافیت شود. این مطالعه با تلفیق منسجم یافته‌های پیشین، تصویری کل‌نگر از ریشه‌های این پدیده ارائه می‌دهد.

روش: این پژوهش کاربردی با رویکرد تلفیقی کمی- کیفی و روش پیمایشی انجام شد؛ ابتدا بر مبنای چارچوب نظریه نمایندگی و اطلاعات نامتقارن، با مرور نظام‌مند ادبیات و تحلیل محتوای ساختاریافته متون و مقررات گزارشگری مالی، و نیز با انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با خبرگان حسابداری و گزارشگری مالی، متغیرهای بنیادین ناهم‌سانی اطلاعاتی شناسایی و پرسشنامه‌ای بر مبنای آن‌ها تدوین و پس از تأیید روایی صوری و محتوایی توسط جمعی از اساتید و کارشناسان، آماده شد. جامعة آماری تحقیق شامل اعضای هیئت علمی و اساتید اقتصاد، مدیریت مالی ،حسابداری و آمار دانشگاه‌های تهران ، کارشناسان بورس اوراق بهادار و نهادهای مالی و حسابرسی مستقر در استان تهران و مدیران مالی و حسابداری شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران بودند که روش نمونه‌گیری گروهی به ‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در مجموع تعداد 168 نفر به پرسشنامه‌‌ها به‌صورت کامل پاسخ دادند که در تحلیل داده‌‌های پژوهشی مورد استفاده قرار گرفت داده‌های جمع‌آوری‌شده ابتدا از طریق شاخص‌های توصیفی و استنباطی و ضریب آلفای کرونباخ برای سنجش ویژگی‌های اولیه و قابلیت اعتماد داده‌ها ارزیابی شد و سپس با تحلیل عاملی اکتشافی، متغیرها به عوامل محدود و بنیادین ناهم‌سانی اطلاعاتی تقلیل یافتند. این فرایند تحلیلی، بستری مستحکم و منسجم برای طراحی مدل نهایی عوامل بنیادین ناهم‌سانی اطلاعاتی فراهم آورد.

یافته‌ها: در مدل ارائه شده 4 عامل که 90.306 درصد از واریانس کل متغیرها را تبیین کردند و 40 متغیر با تعیین بارعاملی بصورت رتبه‌بندی شده بعنوان عوامل موثر بر عدم تقارن اطلاعاتی شرکت‌های بورسی شناسایی شد. عوامل سازمانی و ساختاری با مجموع بارعاملی 7.49 و تبیین 28.14 درصد از تبیین واریانس، عوامل قانونی و حقوقی با مجموع بارعاملی7.37و تبیین22.746درصد از واریانس‌کل، عوامل اقتصادی،مالی‌و ساختار بازار با مجموع بارعاملی7.05و تبیین20.38 درصد از واریانس‌کل، عوامل مدیریتی با مجموع بارعاملی62.6و تبیین19.04درصد ار واریانس کل، به ترتیب مهمترین عوامل موثر بر عدم تقارن داخلی در شرکت‌های بورسی تعیین شدند. این چهار عامل 306/90 درصد از واریانس کل متغیرها را تبیین کردند.

نتیجه گیری: نتایج نشان می‌دهد که برای کاهش معنادار سطح عدم تقارن اطلاعاتی، تنها تمرکز بر ابزارهای سنتی نظیر بهبود گزارشگری مالی کافی نیست. بلکه ضروری است سیاست‌گذاران و مدیران شرکت‌ها، مجموعه‌ای هماهنگ از اقدامات در حوزه‌های متنوعی همچون تقویت کنترل‌های داخلی، بهبود ساختار هیئت‌مدیره، ارتقاء شفافیت قوانین افشا، بهبود شرایط رقابتی بازار، اصلاح نظام پاداش و ترویج فرهنگ شفافیت را در دستور کار قرار دهند. نتایج این پژوهش می‌تواند برای سازمان بورس و اوراق بهادار، نهادهای ناظر مالی، حسابرسان مستقل، و همچنین مدیران ارشد شرکت‌ها به‌عنوان نقشه‌ای جامع از عوامل مؤثر بر عدم تقارن اطلاعاتی ایفای نقش کند و مبنایی برای تدوین سیاست‌ها و مداخلات اثربخش در جهت بهبود محیط اطلاعاتی بازار سرمایه فراهم آورد. همچنین، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی با بهره‌گیری از رویکردهای مقایسه‌ای و مدل‌سازی ساختاری، روابط علّی میان عوامل شناسایی‌شده را بررسی کنند تا بستر سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد علمی بیش از پیش تقویت شود.
کلیدواژه‌ها
طراحی مدل؛ ناهمسانی اطلاعات؛ شفافیت؛ نظریه نمایندگی
عنوان مقاله [English]
Designing a Model of Fundamental Factors of Information Asymmetry within the Framework of Agency Theory
نویسندگان [English]
nabi omidi
Department of Management, Faculty of Management, Economics and Accounting: Payam Noor University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
Abstract

Objective: This study presents a comprehensive and holistic model for identifying and analyzing the fundamental factors of information asymmetry in companies listed on the Tehran Stock Exchange, using a mixed quantitative–qualitative approach within the framework of agency theory. Information inequality between managers and shareholders(shaped by ownership structure, individual incentives, and institutional and cultural contexts)can increase agency costs and reduce transparency. By systematically integrating previous findings, this research provides a holistic view of the roots of this phenomenon.

Methods: This applied research employed a mixed-method (quantitative–qualitative) approach using a survey methodology. Initially, based on the theoretical framework of Agency Theory and Asymmetric Information, fundamental variables of information asymmetry were identified through a systematic literature review and structured content analysis of financial reporting texts and regulations, as well as semi-structured interviews with experts in accounting and financial reporting. A questionnaire was then developed accordingly, and its face and content validity were confirmed by a panel of professors and practitioners.The statistical population comprised university faculty members and professors of economics, financial management, accounting, and statistics from universities in Tehran, as well as experts from the Tehran Stock Exchange, financial and auditing institutions operating in Tehran Province, and financial and accounting managers of companies listed on the Tehran Stock Exchange. Group sampling was adopted, and ultimately, 168 respondents completed the questionnaires in full, providing the data for analysis.The collected data were first evaluated through descriptive and inferential statistics and Cronbach’s alpha coefficient to assess preliminary characteristics and reliability. Subsequently, exploratory factor analysis was conducted to reduce the variables to a limited set of core and fundamental dimensions of information asymmetry. This analytical process provided a robust and coherent foundation for designing the final model of fundamental factors underlying information asymmetry.

Conclusion: The proposed model identified four key factors explaining 90.306% of the total variance among variables. A total of 40 variables were identified and ranked based on their factor loadings as influential components of information asymmetry in listed companies. The four extracted factors were as follows:Organizational and Structural Factors – with a cumulative factor loading of 7.49, explaining 28.14% of the total variance.Legal and Regulatory Factors – with a cumulative factor loading of 7.37, explaining 22.746% of the variance.Economic, Financial, and Market Structure Factors – with a cumulative factor loading of 7.05, accounting for 20.38% of the variance.Managerial Factors – with a cumulative factor loading of 6.62, explaining 19.04% of the variance. Together, these four factors accounted for 90.306% of the total variance in the data.



Results: The findings indicate that a meaningful reduction in information asymmetry cannot be achieved solely through traditional tools such as improving financial reporting. Instead, a coordinated set of interventions is needed across diverse domains, including strengthening internal controls, improving board structure, enhancing disclosure regulations, promoting competitive market conditions, reforming compensation systems, and fostering a culture of transparency.The results of this study can serve as a comprehensive roadmap for the Securities and Exchange Organization, financial regulatory institutions, independent auditors, and senior corporate managers, providing an evidence-based foundation for developing effective policies and interventions to improve the informational environment of the capital market. Furthermore, future research is recommended to explore causal relationships among the identified factors through comparative approaches and structural modeling, thereby reinforcing evidence-based policymaking.
کلیدواژه‌ها [English]
Model Design, Information Asymmetry, Transparency, Agency Theory
مراجع
  1. Aboalfathi, H., Nourollahzadeh, N., Jafari, M., & Khosravipour, N. (2021). Economic Implications of Integrated Reporting Quality considering the Role of Corporate Characteristics.Empirical Research in Accounting, 11(2), 235-262. (in Persian)
  2. Aflatooni, A. (2020). Disciplining Role of Debts, Information Asymmetry, and Firm Value: Two-Step Generalized Methods of Moments. Journal of Asset Management and Financing, 8(1), 105-122.(In Persian).
  3. Ahmadpour, A. , Adili, M. and Ebrahimian, S. (2013). On The Relation between Information Asymmetry and Real Earnings Management in Listed Companies on Tehran Stock Exchange. Financial Accounting Research, 5(4), 1-12.(In Persian).
  4. Alavi, S. M., & Jahanfar, S. (2022). The Role of financial reporting in fixing investment opportunities uncertainty. Applied Research in Financial Reporting, 10(2), 233-257. (in Persian)
  5. Almulhim، A. (2023). Effects of board characteristics on information asymmetry: Evidence from the Alternative Investment Market. Heliyon، 9(6)، e16510.
  6. Ameri, H. (2025). Exploring the Mediating Role of Information Asymmetry in the Relationship between Voluntary Information Disclosure and the Equity Cost of Capital: An Analysis Using the CAPM Model. Journal of Asset Management and Financing, 13(1), 47-62. (In Persian).
  7. Anderson، A، Herring، And Pawlicki، A. (2012). EBR: The Next Step. Journal of Accountancy، 4(2), 49–73.
  8. Badri, A. , Osoolian, M. and Karimi, M. (2024). Herd Behavior Asymmetry During the Tehran Stock Exchange Bubble. Financial Management Perspective, 14(47), 9-33. (in Persian)
  9. Mustafa and Serdar Yilmaz. (2006). keeping an Eye on Sub-national Governments: Internal Control and Audit at Local Levels، World Bank Institute،Washington.D.C, 1-35.
  10. Barniv، ، Myring، M.، Westfall، T. (2022). Does IFRS experience improve analyst performance? , International Accounting، Auditing and Taxation، 46(1) ، 1-20.
  11. Bhaskar، ، J. Schroeder، and M. Shepardson. (2019). Integration of internal control and financial statement audits: Are two audits better than one? , The Accounting Review, 94 (2), 53–81.
  12. Btindag، ، Bernardi، C. and Guthrie، J.، Torre، M. (2017). Barriers to implementing the International Integrated Reporting Framework: a contemporary academic perspective. Meditari Account. 25 (4), 461–480.
  13. Chen، And Shen، Z. (2020). An Effective Enterprise Earnings Management Detection Model for Capital Market Development، Journal of Economics، Management and Trade، 26(4), 77-91.
  14. Devos, E., Ong, S., & Spieler, A. (2019). Information asymmetry and REIT capital market access. The Journal of Real Estate Finance and Economics, 59(1), 90-110
  15. Doyle، ، Ge، W.، and McVay، S. (2007) ، Determinants of Weaknesses in Internal Control over Financial Reporting, Accounting and Economics، 44(1) ، 193–223.
  16. Eridil، C.، Berg، N. (2019). Determinants of traditional sustainability reporting versus integrated reporting. An institutionalism approach. Bus. Strateg. Environ. 21 (5), 299–316.
  17. Fama, E. F., & French, K. R. (2004). The Capital asset pricing model: Theory and evidence. Journal Economics, 18, 25–46.
  18. Feng, Z. (2021). How does information asymmetry affect REIT investments? Cost of capital, performance, and executive compensation. Journal of Real Estate Portfolio Management, 27, 1-19.
  19. Field, A. (2018). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics (5th ed.). SAGE.
  20. Firth، ، P. L. L. Mo، and R. M. K. Wong. (2012). Auditors’ organizational form، legal liability، and reporting conservatism: Evidence from China. Contemporary Accounting Research, 29 (1), 57–93.
  21. Franzel، M. (2015). Current issues، trends، and open questions in audits of internal control over financial reporting. Speech given at the American Accounting Association Annual Meeting، Chicago. 19(32).
  22. Givkey, A., garkaz, M., safari gerayli, M., & maetoofi, A. (2024). Develop an integrated reporting model. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge, 13(50), 153-167.
  23. Htay, S. N. N., Basiruddin, R., & Salman, S. A. (2021). Does voluntary integrated reporting reduce information asymmetry? ,Heliyon, 7(2), e06254.
  24. jahan, F. (2024). Investigating the effect of interactive role of international financial reporting standards and financial distress on the relationship between information asymmetry and agency costs in Tehran Stock Exchange. Journal of Accounting and Management Vision, 7(93), 288-310.(In Persian).
  25. Jamei, R. and Bahrami, S. (2024). Impact of Frequency of Financial Reporting on Information Asymmetry and Cost of Equity. Accounting and Auditing Studies, 13(51), 119-138.(In Persian).
  26. Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360.
  27. Johnstone، ، C. Li، and K. H. (2011). Changes in corporate governance associated with the revelation of internal control material weaknesses and their subsequent remediation. Contemporary, Accounting Research, 28 (1), 331–383.
  28. Kainth، ، and Wahlstrom، R.R. (2021). Do IFRS Promote Transparency? Evidence from the Bankruptcy Prediction of Privately Held Swedish and Norwegian Companies. Journal of Risk and Financial Management، 14(123), 1-15.
  29. Kamyabi, Y., Mohseni Maleki, B., & Javady nia, A. (2021). The Impacts of Non-Financial Information and Integrated Reporting Information on Decision-Making: Investment Behavior with an Empirical Approach. Journal of Asset Management and Financing, 9(2), 99-124. (in Persian)
  30. Kiani, A. and Zalekzadeh, N. (2024). Investigating the relationship between information asymmetry and stock returns emphasizing the moderating role of conditional conservatism in companies listed on the Tehran stock exchange. Financial and Banking Strategic Studies, 2(1), 11-2. (In Persian).
  31. Koopman, S. J., Jungbacker, B., & Hol, E. (2005). Forecasting daily variability of the S&P 100 stock index using historical, realized, and implied volatility measurements. Journal of Empirical Finance, 12(3), 445-475.
  32. Lennox، ، Z. Wang، and X. Wu. (2018). Earnings management، audit adjustments، and the financing of corporate acquisitions: Evidence from China. Journal of Accounting and Economics, 65 (1): 21–40.
  33. Li، ، L. Sun، and M. Ettredge. (2010). Financial executive qualifications، financial executive turnover، and adverse SOX 404 opinions. Journal of Accounting and Economics, 50 (1), 93–110
  34. Luo, S., Lan, Y.-C., & Tang, Y. (2022). Corporate governance and agency problems: The moderating role of information transparency. European Accounting Review, 31(5), 789-815.
  35. Makonchi، ، M. (2017). "Determinants of sustainability reporting: a review ofresults، trends، theory، and opportunities in an expanding field of research.J. Cleaner Prod. 59 (Suppl C), 5–21.
  36. McCallen، ، R. Schmardebeck، J. Shipman، and R. Whited. (2020). Have the effects of SOX Section 404(b) compliance changed over time? Working Paper، University of Georgia.
  37. Memarfar, G. (2024). Investigating the relationship between information asymmetry and profit sharing policies regarding the role of corporate governance quality. Journal of Accounting and Management Vision, 7(88), 71-82. (In Persian).
  38. Mousavi Motahar, S. S., Rahmani, A., & Amiri, H. (2022). The effect of applying international financial reporting standards on the financial performance measure of companies in Iran. Financial Management Perspective, 12(40), 69-96. (in Persian)
  39. Nagy، (2010). Section 404 compliance and financial reporting quality. Accounting Horizons, 24 (3), 441–454.
  40. Namaki, A. and Kazemi bavil, A. (2024). Investigating the Impact of Order Flow Imbalance and Information Asymmetry on Treasury Bill Price Changes. Financial Research Journal, 26(2), 463-491. (In Persian).
  41. Nasehpoor, F. , Abzari, M. and Kamali, E. (2023). Exploratory Analysis of the Heterogeneity in the Relationship between Information Asymmetry and the Cost of Equity Capital: A Meta-Analytic Approach. Journal of Asset Management and Financing, 11(3), 23-46. (In Persian).
  42. Nazari, M. , Parsaee, M. and Nasiri, S. S. (2012). The relation between information asymmetry and divided policy in Tehran stock exchange. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge, 1(2).103-114. (In Persian).
  43. Nelson، ، J. Elliott، and R. Tarpley. (2002). Evidence from auditors about managers’ and auditors’ earnings management decisions. The Accounting Review, 77 (s-1), 175–202.
  44. Newton، J.، J. S. Persellin، D. Wang، and M. S. Wilkins. (2016). Internal control opinion shopping and audit market competition. Accounting Review, 91 (2), 603–623
  45. Nwaogwugwu، C. (2020). Effects of IFRS Adoption on the Financial Performance and Value of Listed Banks in Nigeria. Journal of Finance and Accounting، 8(4) ، 172-181.
  46. Olibe، ، Strawser، R.، Strawser، W. (2022). The information content of earnings for UK firms disclosing under UK GAAP. Journal of International Accounting، Auditing and Taxation، 46(100449) ، 1-17.
  47. Pistoni، ، Songini، L.، و Bavagnoli، F. (2018). Integrated reporting quality: An empirical analysis.Corporate Social, Responsibility and Environmental Management. 25(1) ، 34-56.
  48. Puhani، A. (2012). The treatment effect، the cross difference، and the interaction term in nonlinear ‘‘difference-in-differences’’ models. Economics Letters, 115 (1): 85–87.
  49. Ramshini, M. , Zarei, F. , Talebi Najaf Abadi, A. and Asadi, F. (2021). Investigating the Mediating Roles of Information Asymmetry and Illiquidity Related to Cluster Trading in the ‎Relationship between Noise Trading and Market Efficiency in Tehran Stock Exchange (TSE)‎. Journal of Asset Management and Financing, 9(3), 105-126. (In Persian).
  50. Rezaei, H., Devani, Gh. (2016). Sustainability of business performance, compliance with accounting regulations and integrated reporting, Tehran, Kyomarth Publications. (in Persian)
  51. Richards, V.D., Kawashima, M., & Kim, S. (2022). Digitalization and agency costs: Evidence from emerging markets. International Review of Financial Analysis, 80, 102078.
  52. Rowbottom، and J. Locke. (2019). The Emergence of IR. Accounting and Business Research، 46 (1):83-115.
  53. Setayech, M. H., & Mehtari, Z. (2022). Identification of Integrated Reporting Parts and Components Emphasizing the Confirmatory Factor Analysis Approach. Applied, Research in Financial Reporting, 10(2), 171-203. (in Persian)
  54. Setayesh, M. H. , Ghaffari, M. J. and Rostam Zade, N. (2013). Investigating the Impact of Information Asymmetry on Cost of Capital. Empirical Research in Accounting, 3(2), 125-146. (In Persian).
  55. Silpachai،، Siengthai، S.، & Levermore، R. (2024). Corporate governance، information asymmetry and firm performance: Evidence from Thailand. Journal of Risk and Financial Management، 17(2)، 64.
  56. Skaife، A.، D. Veenman، and D. Wangerin، (2013) ، Internal Control over Financial Reporting and Managerial Rent Extraction: Evidence from the Profitability of Insider Trading، Journal of Accounting and Economics. 55 (1), 91–110.
  57. Taheri, M. , BozorgAsl, M. and parvarpour, R. (2024). Investigation of the effect of information asymmetry on the relationship between board characteristics and investment opportunities in tehran stock exchange. Applied Research in Financial Reporting, 13(1), 7-32. (In Persian).
  58. Taziki, S. , Khozein, A. , Garkaz, M. and Matoufi, A. (2023). The Moderating Role of Cost of Debt in The Effect of CEO-Board Social Ties on the Capital Structure Reversibility: An Analysis of Agency Theory. Financial Accounting Research, 14(4), 109-136. (in Persian)
  59. Wong، J. (2016). Corporate governance research on listed firms in China: Institutions، governance and accountability. Foundations and Trends in Accounting, 9 (4), 259–326.
  60. Zhang، ، Yue، S.، Tao، J.، & Lai، X. (2025). Does digital transformation affect corporate mergers and acquisitions? From the perspective of information asymmetry. Economic Analysis and Policy، 86، 764–778.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,106
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 485