سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

محمدی, هژیر, مقصودی, مهران. (1404). الگویابی و روند میرایی - توسعه نبکاهای ایران (مطالعه موردی: استان کرمان). , 16(3), 1-24. doi: 10.48308/esrj.2025.239063.1267
هژیر محمدی; مهران مقصودی. "الگویابی و روند میرایی - توسعه نبکاهای ایران (مطالعه موردی: استان کرمان)". , 16, 3, 1404, 1-24. doi: 10.48308/esrj.2025.239063.1267
محمدی, هژیر, مقصودی, مهران. (1404). 'الگویابی و روند میرایی - توسعه نبکاهای ایران (مطالعه موردی: استان کرمان)', , 16(3), pp. 1-24. doi: 10.48308/esrj.2025.239063.1267
محمدی, هژیر, مقصودی, مهران. الگویابی و روند میرایی - توسعه نبکاهای ایران (مطالعه موردی: استان کرمان). , 1404; 16(3): 1-24. doi: 10.48308/esrj.2025.239063.1267

الگویابی و روند میرایی - توسعه نبکاهای ایران (مطالعه موردی: استان کرمان)

پژوهشهای دانش زمین
دوره 16، شماره 3 - شماره پیاپی 63، شهریور 1404، صفحه 1-24    اصل مقاله (3.3 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/esrj.2025.239063.1267
نویسندگان
هژیر محمدی1؛ مهران مقصودی* 2
1گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
مقدمه
نبکا یکی از اشکال ویژه و منحصربه‌فرد لندفرم‌های بیابانی است که در اثر تعامل پیچیده میان نیروهای بادی و پوشش گیاهی شکل می‌گیرد. این پدیده به‌ صورت تپه‌های کوچک تا نسبتاً بزرگ ماسه‌ای مشاهده می‌شود که توسط گیاهانی چون بوته‌ها، درختچه‌ها یا حتی علف‌های مقاوم تثبیت شده‌اند. فرآیند شکل‌گیری نبکا زمانی آغاز می‌شود که بادهای غالب منطقه ذرات ماسه را از سطح زمین بلند کرده و به اطراف پایه گیاهان منتقل می‌کنند.
وجود مانع طبیعی مانند پوشش گیاهی، سرعت باد را در ناحیه پیرامون خود کاهش می‌دهد، در نتیجه ذرات معلق ته‌نشین می‌شوند و به ‌تدریج، توده‌ای از ماسه شکل می‌گیرد. در بسیاری از مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، نبکاها به‌عنوان شاخص‌هایی از پویایی اقلیمی و ژئومورفولوژیکی شناخته می‌شوند. در مناطق بیابانی ایران، از جمله استان کرمان، این ساختارها نه ‌تنها از منظر ژئومورفولوژی حائز اهمیت‌اند، بلکه از نظر اکولوژیکی نیز نقش بسزایی در ایجاد زیستگاه‌های محلی دارند. پوشش گیاهی مستقر بر روی نبکاها علاوه بر تثبیت ماسه‌ها، باعث افزایش جذب رطوبت، کاهش تبخیر و فراهم‌سازی شرایط زیستی برای سایر گونه‌ها می‌شود.
اندازه، شکل و پراکنش نبکاها می‌تواند اطلاعات با ارزشی در خصوص شدت و جهت باد، وضعیت پوشش گیاهی و تغییرات اقلیمی منطقه ارائه دهد. اهمیت نبکاها تنها محدود به عملکرد طبیعی آن‌ها نیست، بلکه آن‌ها به‌عنوان شاخص‌هایی برای ارزیابی میزان بیابان‌زایی و تغییرات محیطی در سطح منطقه‌ای و محلی نیز کاربرد دارند. بنابراین، مطالعه‌ی الگوهای پراکنش، تغییرات زمانی و عوامل مؤثر بر تشکیل و زوال نبکاها، می‌تواند به‌طور مستقیم در مدیریت منابع طبیعی و طراحی راهکارهای مقابله با بیابان‌زایی نقش داشته باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی روندها و الگوهای فضایی - زمانی نبکاها در استان کرمان است؛ منطقه‌ای که به دلیل شرایط خاص اقلیمی، وقوع خشکسالی‌های طولانی‌مدت، و فعالیت‌های بادی گسترده، بستر مناسبی برای مطالعه این پدیده فراهم کرده است. علاوه بر این، حضور گونه‌های گیاهی مقاوم و متنوع، موجب شکل‌گیری نبکاهای متعددی در نواحی مختلف استان شده که می‌توانند به‌عنوان زیستگاه‌هایی برای گونه‌های جانوری خاص بیابانی نیز عمل نمایند. در این مطالعه تلاش شده است با تلفیق داده‌های هواشناسی، تصاویر ماهواره‌ای، تحلیل‌های نرم‌افزاری و شاخص‌های زیست‌محیطی، شناخت دقیق‌تری از رفتار و دینامیک این لندفرم‌ها به دست آید.
مواد و روش­ها
برای رسیدن به اهداف پژوهش، از رویکردی چندمرحله‌ای و تلفیقی بهره گرفته شد که شامل تحلیل داده‌های هواشناسی، پردازش تصاویر ماهواره‌ای، تحلیل پوشش گیاهی با استفاده از شاخص‌های سنجش‌ازدور، و برنامه‌نویسی جهت پردازش خودکار داده‌ها می‌باشد.
1) تحلیل داده‌های باد: در نخستین گام، داده‌های باد شامل سرعت و جهت در بازه‌های زمانی مختلف از ایستگاه‌های هواشناسی منطقه شامل بم، شهداد و کهنوج گردآوری شد. این داده‌ها پایه تحلیل‌هایی چون ترسیم نمودارهای گلباد (Wind Rose) و گل‌ماسه (Sand Rose) بود. این نمودارها نمایانگر توزیع فراوانی و شدت باد در جهات مختلف هستند و به‌ویژه در مناطق بیابانی، برای تشخیص جهت‌های غالب فرسایش و رسوب‌گذاری بادی کاربرد دارند. شاخص‌های پتانسیل جابه‌جایی ماسه (DPt) و پتانسیل راندگی باد (RDP) برای هر ایستگاه محاسبه گردید تا میزان انرژی مؤثر باد در انتقال ماسه‌ها تعیین شود. همچنین شاخص بردار برآیند مسیر راندگی (RDD) به‌منظور شناسایی جهت غالب حرکت ماسه‌ها تعیین شد و در نهایت نسبت RDP/DPt  که نشانگر میزان جهت‌مندی باد است، محاسبه شد. ۲) پردازش تصاویر ماهواره‌ای: برای تحلیل تغییرات زمانی و مکانی نبکاها، از تصاویر ماهواره‌ای لندست ۸ با قدرت تفکیک ۳۰ متر استفاده شد. این تصاویر مربوط به دوره‌های زمانی مختلف انتخاب و پس از اعمال تصحیحات هندسی و رادیومتریک، برای تحلیل وارد نرم‌افزار ImageJ شدند. در این نرم‌افزار، ابتدا عملیات نگاتیوسازی (Negative) برای افزایش کنتراست بین پوشش گیاهی و زمین لخت انجام شد. سپس از طریق محاسبه تفاضل بین تصاویر سال‌های مختلف، مناطقی که در آن‌ها تغییرات مکانی در ساختارهای نبکاها رخ داده بود، شناسایی شدند.
۳) تحلیل تغییرات پیکسلی با زبان پایتون: به‌منظور افزایش دقت تحلیل‌ها، از زبان برنامه‌نویسی پایتون برای نوشتن اسکریپت‌هایی استفاده شد که قادر بودند به‌صورت خودکار تفاوت‌های پیکسلی بین تصاویر را محاسبه کنند. این فرایند موجب شد تا مناطقی که بیشترین تغییرات را در ساختارهای نبکا داشتند با دقت بالا شناسایی و استخراج شوند. از مزایای این روش، کاهش خطای انسانی و افزایش سرعت پردازش داده‌ها می‌باشد. ۴) تحلیل داده‌های اقلیمی و پوشش گیاهی: در ادامه، داده‌های اقلیمی شامل میانگین دمای سالانه و میزان بارش طی ۲۰ سال گذشته استخراج شد تا ارتباط میان عوامل اقلیمی و تغییرات نبکاها بررسی شود. با استفاده از شاخص NDVI (Normalized Difference Vegetation Index)، نقشه‌های پوشش گیاهی در بازه‌های زمانی مختلف تهیه گردید و روند تغییر پوشش سبز منطقه تحلیل شد.NDVI ، به‌عنوان شاخصی معتبر برای سنجش سلامت زیستی و چگالی پوشش گیاهی عمل می‌کند. در نهایت، با تطبیق نقشه‌های NDVI با تغییرات مکانی نبکاها، ارتباط میان افزایش یا کاهش پوشش گیاهی با رشد یا زوال نبکاها مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج و بحث
نتایج حاصل از تحلیل‌های انجام‌شده بیانگر نقش مؤثر عوامل اقلیمی، به‌ویژه باد و بارندگی، در شکل‌گیری و تحول نبکاها می‌باشد. بررسی نمودارهای گلباد و گلماسه برای سه ایستگاه بم، شهداد و کهنوج نتایج زیر را نشان داد:
Station   DPt         RDP        RDD       RDP/DPt
Bam       214.1      119.206 140°       0.0557
Shahdad 892.9      492.887 149°       0.552
Kahnuj  254.9      229.172 46°          0.899
تحلیل این داده‌ها نشان می‌دهد که ایستگاه شهداد دارای بیشترین انرژی بادی برای جابه‌جایی ماسه بوده و ایستگاه کهنوج دارای بیشترین جهت‌مندی باد است. این بدان معناست که در کهنوج بادها بیشتر در یک جهت معین می‌وزند که این امر در تشکیل نبکاهای خطی مؤثر است، درحالی‌که در بم، به ‌دلیل پراکندگی جهتی باد، نبکاها به‌صورت نامنظم‌تر و با اشکال غیرخطی تشکیل شده‌اند.
تحلیل تصاویر و تغییرات نبکاها: بررسی تصاویر لندست در نرم‌افزار ImageJ نشان داد که نبکاها در منطقه موردمطالعه دچار تحولات قابل‌توجهی شده‌اند. این تغییرات را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد.
1) رشد و گسترش نبکاها: در نواحی‌ای که پوشش گیاهی طی سال‌های اخیر افزایش یافته، به‌ویژه در مناطق پایین‌دست با بارندگی مناسب، نبکاها رشد کرده‌اند. این رشد با افزایش حجم ماسه پیرامون گیاهان و گسترش دامنه‌ی تپه‌های ماسه‌ای همراه بوده است. شاخص NDVI نیز در این مناطق، مقادیر بالاتری را نشان می‌دهد.
) زوال یا ناپدید شدن نبکاها: در مناطقی که تحت تأثیر ماسه‌های روان قرار گرفته‌اند یا پوشش گیاهی به‌دلیل خشکسالی‌های مداوم کاهش یافته، نبکاها دچار تخریب شده‌اند. برخی از آن‌ها به‌کلی مدفون شده و یا پایه گیاهی خود را از دست داده‌اند. نقش اقلیم در تحول نبکاها: داده‌های اقلیمی نشان می‌دهد که منطقه طی ۱۴ سال متوالی درگیر خشکسالی بوده اما در سه سال اخیر، با افزایش بارندگی، پوشش گیاهی تا حدی بهبود یافته است. این امر در برخی مناطق منجر به احیای مجدد نبکاهای تخریب‌شده گردیده است که نشانگر تاب‌آوری سیستم‌های بیابانی در برابر نوسانات اقلیمی است. با این حال، زوال نبکاهای کوچک‌تر نیز نشان‌دهنده آسیب‌پذیری بالای آن‌ها در برابر ناپایداری‌های اقلیمی می‌باشد.
الگوهای مورفولوژیکی نبکاها: در تحلیل نهایی، چهار الگوی اصلی برای نبکاهای مشاهده‌ شده در منطقه شناسایی گردید: نبکاهای خطی (در راستای جهت باد)، نبکاهای بادبزنی یا چتری (گسترش‌یافته در چند جهت)، نبکاهای متراکم یا تنک (با توجه به تراکم پوشش گیاهی) و نبکاهای انسان‌ساخت یا مصنوعی (بر اثر فعالیت‌های کشاورزی یا صنعتی). این تنوع الگوها نشان‌دهنده‌ی تأثیر متقابل عوامل مختلفی چون توپوگرافی، پوشش گیاهی، شدت باد و فعالیت‌های انسانی در شکل‌گیری و تحول این لندفرم‌ها است.
نتیجه­گیری
مطالعه حاضر نشان داد که نبکاها به‌عنوان لندفرم‌های حاصل از تعامل باد و پوشش گیاهی، شاخص‌های حساس و کارآمدی برای بررسی تغییرات اقلیمی و ژئومورفولوژیکی در مناطق خشک هستند. در استان کرمان، ترکیبی از شرایط خاص اقلیمی، به‌ویژه شدت و جهت باد و الگوهای بارندگی، موجب تنوع در الگوهای نبکاها گردیده است. داده‌های حاصل از ایستگاه‌های بم، شهداد و کهنوج نشان داد که هر منطقه بر اساس ویژگی‌های بادی خاص خود، شرایط متفاوتی برای تشکیل یا زوال نبکاها دارد. علاوه بر آن، استفاده از ابزارهای نوین مانند پردازش تصاویر ماهواره‌ای، نرم‌افزارهای متن‌باز مانند (ImageJ) و زبان برنامه‌نویسی پایتون، امکان تحلیل دقیق و قابل‌اطمینان تغییرات را فراهم آورد. تحلیل NDVI و پایش پوشش گیاهی نشان داد که بارندگی اخیر نقش مهمی در احیای برخی نبکاها داشته و این خود بیانگر تاب‌آوری نسبی این ساختارها در برابر نوسانات محیطی است. در مجموع، نتایج این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی و مدیریت اکوسیستم‌های بیابانی، به‌ویژه در حوزه‌ی مقابله با بیابان‌زایی، استفاده گردد. پیشنهاد می‌شود در مطالعات آینده، تأثیر فعالیت‌های انسانی، چرای دام، و تغییرات کاربری زمین بر پایداری نبکاها نیز بررسی شود.
کلیدواژه‌ها
نبکا؛ گلباد و گلماسه؛ تصاویر ماهواره‌ای؛ پوشش گیاهی
عنوان مقاله [English]
Pattern identification and attenuation trend: development of nebkhas in Iran (Case study: Kerman province)
نویسندگان [English]
Hazhir Mohammadi1؛ Mehran Maghsoudi2
1Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
2Department of Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]
Introduction
Nebkha is a distinctive type of desert landform that develops when aeolian (wind-blown) sand accumulates around a vegetative anchor, such as shrubs, grasses, or small bushes. This phenomenon predominantly occurs in arid and semi-arid environments, where vegetation is sparse and the wind plays a dominant role in shaping the landscape. Nebkhas are not only geomorphological indicators of wind dynamics and vegetation interaction but also serve as ecological microhabitats for various desert organisms. These sand mounds are formed by the progressive deposition of wind-transported particles around the base of plants, where the roughness provided by vegetation reduces wind speed, causing particles to settle. Over time, this process creates crescent-shaped or irregularly domed sand dunes that can reach from a few centimeters to several meters in height, depending on environmental variables. The vegetation, in turn, becomes increasingly buried as the nebkha grows, often leading to a complex interaction between plant physiology and sediment deposition. In arid regions like Kerman Province in Iran, nebkhas act as natural windbreaks, reducing the extent of wind erosion and helping to stabilize otherwise highly mobile desert surfaces.The ecological significance of nebkhas goes beyond their role in sand trapping. They promote soil development, enhance microbial activity in the rhizosphere, and support biodiversity in desert ecosystems. By creating microenvironments with higher moisture retention and organic matter accumulation, nebkhas help establish favorable niches for other plant species and even desert fauna. These functions make nebkhas critical components in the study of desertification, land degradation, and ecological resilience.The primary objective of the present study is to explore the spatial and temporal patterns of nebkha development in Kerman Province, focusing particularly on the morphological evolution of these landforms over recent decades. Kerman is an ideal case study due to its varied climatic conditions, significant wind activity, and presence of vegetation-sand interactions in multiple zones. The research also highlights how climate variability—including droughts and episodic rainfall—can lead to the degradation or regeneration of these formations. By combining satellite imagery, meteorological data, and remote sensing techniques, this study provides a comprehensive understanding of how nebkhas are formed, how they evolve over time, and what their current status indicates about broader environmental trends. Such investigations are crucial for land management practices, especially in regions vulnerable to desertification and ecological stress.
Materials and Methods
To analyze the formation, spatial distribution, and dynamic changes of nebkhas across the study area, a multidisciplinary approach was adopted involving meteorological observations, satellite image analysis, and geospatial data processing. The methodology was designed to provide both qualitative and quantitative insights into the environmental processes governing nebkha dynamics. Wind Data Analysis:
The first step in the analysis involved collecting wind data—both speed and direction—from meteorological stations situated in Bam, Shahdad, and Kahnuj. Wind Rose and Sand Rose diagrams were constructed to visualize prevailing wind directions and intensities. These diagrams help identify dominant erosional forces and potential sediment transport pathways. The Sand Drift Potential (DPt) and Resultant Drift Potential (RDP) were calculated using standard equations in aeolian geomorphology, which quantify the potential for sand transport and its directional bias. This information is vital for understanding where nebkhas are most likely to form and how they might migrate over time. Remote Sensing and Image Analysis: To monitor temporal changes in nebkha distribution and morphology, a time series of Landsat 8 satellite images (30-meter resolution) was analyzed. Images from multiple years were preprocessed using atmospheric correction and geometric alignment to ensure consistency. The images were then imported into ImageJ, a powerful open-source software for image processing. In this software, negative imaging was applied to enhance contrast between vegetation and bare soil, making nebkhas more distinguishable from surrounding landforms. Image differencing techniques were used to detect spatial changes in nebkha features between different years. This technique involves subtracting pixel values of one image from another to highlight areas of change. In regions where pixel values significantly changed, either new nebkhas had formed, or existing ones had been degraded or displaced by active dunes. Automated Change Detection with Python: To improve the precision and reproducibility of the image analysis, custom Python scripts were developed. These scripts automated the pixel-level comparison across image sets, reducing human error and enabling more efficient processing of large datasets. The Python algorithms calculated pixel-by-pixel differences and flagged areas that showed significant morphological changes, enabling spatial mapping of nebkha dynamics over time. Climatic Data Assessment: In addition to wind data, the study analyzed long-term climatic data, including mean annual temperature and total annual precipitation over a 20-year period. These data were obtained from synoptic weather stations within and around Kerman Province. This climatic information helped assess how shifts in temperature and rainfall patterns correlate with the formation or deterioration of nebkhas. Vegetation Cover Mapping and NDVI Analysis: To evaluate the role of vegetation in nebkha stability, the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) was calculated from the Landsat images. NDVI is a widely used remote sensing index that reflects vegetation density and health. Higher NDVI values indicate dense, healthy vegetation, while lower values point to sparse or stressed vegetation. Land use maps were generated for different time points to identify zones of ecological degradation or improvement. These maps were then cross-referenced with nebkha locations to assess the relationship between vegetation dynamics and nebkha evolution. By integrating these diverse datasets and methods, the study provides a robust, multi-temporal analysis of nebkha development under the influence of climatic and geomorphological factors.
 
Results and Discussion

Wind Erosion Analysis: Wind dynamics play a pivotal role in both the formation and degradation of nebkhas. Based on the Wind Rose and Sand Rose analyses, distinct wind regimes were identified for each station:

Station  DPt       RDP     RDD     RDP/DPt
Bam      214.1    119.206 140°     0.0557
Shahdad            892.9    492.887 149°     0.552
Kahnuj  254.9    229.172 46°       0.899
The RDP/DPt ratio is critical in interpreting the unidirectionality of wind transport. In Bam, the low ratio suggests multidirectional winds, reducing net sediment transport in any specific direction. In contrast, Kahuna’s high ratio reflects a dominant wind direction, conducive to the linear accumulation of sand and nebkha formation. Shahdad represents an intermediate condition with substantial drift potential and a moderately focused directional bias. 2. Image Differencing and Spatial Changes in Nebkhas: Image processing in ImageJ revealed significant spatial and morphological changes in nebkha formations between different time intervals. Key observations include: Growth and densification of existing nebkhas in zones with recent rainfall and vegetation regeneration. Disappearance of smaller or younger nebkhas in areas increasingly affected by mobile sand encroachment. In some transitional zones, fragmentation of nebkhas was evident, possibly due to fluctuating vegetation health and inconsistent sand supply. These findings 
underscore the dual nature of environmental drivers: while certain areas demonstrate resilience and regeneration, others continue to degrade under the combined pressure of wind erosion and drought.3. Climatic Trends and Vegetation Dynamics: Analysis of the 20-year climatic data revealed a prolonged drought period lasting approximately 14 years, followed by three consecutive years of above-average rainfall. According to reports from the Kerman Meteorological Organization, this recent precipitation influx significantly improved soil moisture content and facilitated vegetative growth along the desert margins. This change is clearly reflected in the NDVI analysis, where notable increases in vegetation cover were observed, particularly in the northern and northeastern sectors of the province. These improved conditions led to the re-emergence of nebkhas in previously degraded zones. However, in southern areas with less precipitation, vegetation recovery was minimal, and many smaller nebkhas failed to survive. The study thereby confirms the hypothesis that climate—particularly rainfall—acts both as a degrading and restorative force in desert geomorphology.
 
Conclusion
The comprehensive investigation into the dynamics of nebkhas in Kerman Province highlights their significant geomorphological and ecological roles in arid landscapes. Nebkhas are not static landforms; they are dynamic systems shaped by the interplay of wind, vegetation, and climate. The study demonstrated that regions with high wind drift potential and sufficient vegetative cover are more likely to sustain large and persistent nebkhas. Conversely, areas subject to extreme drought and active sand encroachment show nebkha degradation and eventual loss. Key takeaways from the research include:
Morphological Patterns: Four primary nebkha patterns were observed—linear, fan-shaped, dense/sparse, and anthropogenic. These patterns reflect local wind regimes and vegetation types.
Wind and Sand Dynamics: The DPt and RDP values at the studied stations revealed varying degrees of susceptibility to wind erosion. Kahnuj had the most unidirectional winds, ideal for nebkha formation, while Bam had the least focused winds. Climate Variability: Despite a long-term drought, the recent increase in rainfall played a crucial role in reviving degraded areas and promoting nebkha regrowth. This underscores the importance of episodic climatic events in maintaining desert landforms.
Technological Integration: The use of satellite imagery, NDVI analysis, and automated pixel-level change detection provided a robust and replicable methodology for future studies on aeolian landforms. Ultimately, nebkhas serve as early indicators of ecological health in desert regions. Monitoring their evolution offers valuable insights into broader environmental processes, including desertification, climate adaptation, and landscape resilience. Continued research and satellite-based observation will be vital for managing and conserving these unique desert features under conditions of increasing climatic uncertainty
کلیدواژه‌ها [English]
Nebkha, Wind Rose, Sand Rose, Satellite Imagery, Vegetation Cover
مراجع

Alavi Panah, S.K. et al, 2013. Morphometric analysis of nabkhas in the Shahdad region using satellite images and GIS. Journal of Geography and Development, v. 11(32), p. 45-60 (In Persian).

Cao, X., Li, J., Jiao, J., Bai, L., Wang, X., Chen, T. and Ma, X., 2024. The secret of nabkha development–From the inspective of surface wind erosion and sand accumulation, Catena, v. 24, 107992. https://doi.org/10.1016/j.catena.2024.107992.

Dongxu, C., Shengyu, L. and Yaozhong, L., 2017. Morphological character⁃ istics of shadow dunes of plant at dry lakebed of Taitema Lake. Arid Land Geography, v. 40(5), p.1020-1028.

Du, Y., Lu, R., Ma, L., Chen, D. and Liu, Y., 2024. The formation and development of nebkhas based on chronology and sedimentology in the Ordos Plateau, northern China (No. EGU24-5535). Copernicus Meetings.

Ebrahimi Meymand, S., Zandmoghadam, H., Khanebad, M., Mahboubi, A. and Hosseinyar, G., 2020.Sediment texture analysis and the impact of vegetation on nabkha hills in Shahdad, east of Kerman: An applied approach to their formation mechanisms. Geosciences Scientific Quarterly, v. 29(115), p. 27-38 (In Persian).

Fathi, F. et al, 2020. Evaluating the role of nabkhas in stabilizing mobile sand in Bam and Fahraj regions. Journal of Earth and Environmental Sciences, v. 12(3), p. 59-74 (In Persian).

Fryberger, S. and Dean, G., 1979. Dune forms and wind regime. In A Study of Global Sand Seas, E. McKee, Ed. Washington, U. S. Geological Survey Professional, v. 1052, p. 137-170.

Ghahroudi, M. et al, 2018. Mapping the potential of nabkha formation using climatic and geomorphological indicators (Case study: Western Lut Desert). Journal of Environmental Planning, v. 22(65), p. 101-120 (In Persian).

https://earthexplorer.usgs.gov.

https://globalwindatlas.info.

Huggett, R. and Shuttleworth, E., 2022. Fundamentals of geomorphology. Routledge.

Jafari, G.H. and Mohammadi, H., 2019. Investigating the chaotic behavior of geomorphological processes in the Qezel Owzan watershed. Geography and Environmental Hazards, v. 8(1), p. 1-23 (In Persian).

Khalaf, F.I., Al-Hurban, A.E. and Al-Awadhi, J., 2014. Morphology of protected and non-protected Nitraria retusa coastal nabkha in Kuwait, Arabian Gulf: a comparative study. Catena, v. 115, p. 115-122.

Khorasani, H. and Moradi, E., 2016. Temporal analysis of nabkha dynamics using satellite imagery: Case study of southern Shahdad. Journal of Applied Geographical Sciences, v. 19(52), p. 33-47 (In Persian).

Lang, L., Wang, X., Hasi, E. and Hua, T., 2013. Nebkha (coppice dune) formation and significance to environmental change reconstructions in arid and semiarid areas. Journal of Geographical Sciences, v. 23, p. 344-358‏.

Li, X., Yan, P. and Liu, B., 2020. Geomorphological classification of aeolian-fluvial interactions in the desert region of north China. Journal of Arid Environments, v. 172, 104021. DOI: 10.1016/j.jaridenv.2019.104021.

Luo, W., Zhao, W. and Liu, B., 2016. Growth stages affect species richness and vegetation patterns of nebkhas in the desert steppes of China. Catena, v. 137, p. 126-133.

Maghsoudi, M., Parizi, E. and Veisi, A., 2022. A comparative analysis of the eco-geomorphological characteristics of nabkhas in Sirjan and Shahr-e Babak. Geographical Studies of Arid Regions, v. 6(22), p. 104-120 (In Persian).

Mahmoudi, Z. and Karimi, S., 2021. The effect of climate and topography on nabkha distribution patterns in Rigan Plain. Journal of Natural Geography Research, v. 8(27), p. 88-102 (In Persian).

Parizi, E., Yamani, M., Mehrnia, S.R., Maghsoudi, M. and Hosseini, S.M., 2022.The effect of hydrogeological characteristics on nabkha morphometry (Case study: Chale Deranjir). Geographical Studies of Arid Regions, v. 8(30), p. 76-93 (In Persian).

Quets, J.J., El‐Bana, M.I., Al‐Rowaily, S.L., Assaeed, A.M., Temmerman, S. and Nijs, I., 2016. A mechanism of self‐organization in a desert with phytogenic mounds. Ecosphere, v. 7(11), e01494.

Tengberg, A. and Chen, D., 1998. A comparative analysis of nebkhas in central Tunisia and northern Burkina Faso. Geomorphology, v. 22(2), p. 181-192.

Wang, X., Wang, T., Dong, Z., Liu, X. and Qian, G., 2006. Nebkha development and its significance to wind erosion and land degradation in semi-arid northern China. Journal of Arid Environments, v. 65(1), p.129-141.

Wang, Y., Li, S., Yi, S. and Xu, Z., 2024. Multiple age control of young nebkhas in the Mu Us dune field, north-central China. Quaternary Geochronology, v. 82, 101531.

Wei, Y., Guo, J, Dang, X., Yunhu, X., Wang, J., Li, X. and Wu, H., 2023. Morphological characteristics and influencing mechanisms of Nitraria tangutorum nebkhas at different sandy land types in desert oasis ecotone of Jilantai, Journal of Nanjing Forestry University, v. 47(5), 172 p.

Xue, D. and Yang, Y., 2023. Morphology, Distribution and Formation of the Nebkhas on Gobi and Desert in China. In Sand Dunes of the Northern Hemisphere, p. 152-162. CRC Press.

Yin, C., Shi, Q., Zhou, Y. and Zhang, K., 2023. Does the fertile island effect in tamarisk nebkhas enhance in the northern Tarim Basin in the context of global warming. Ecosphere, v. 14(10), e4666.

Zahabnazouri, S., Wigand, P.E. and Jabbari, A., 2021. Biogeomorphology of mega nebkha in the Fahraj Plain, Iran: Sensitive indicators of human activity and climate change. Aeolian research, v. 49, 100652‏.

Zhang, H., Li, S., Mason, J.A., Yizhaq, H., Gui, D. and Xu, Z., 2024. Biogeomorphological niche of a landform: Machine learning approaches reveal controls on the geographical distribution of Nitraria tangutorum nebkhas. Earth Surface Processes and Landforms, v. 49(5), p. 1515-1529.

 

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 3,277
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,850