ثبات و سیالیت مقاصد در سیاست خارجی؛ تحلیل رویکرد عربستان سعودی در برابر جمهوری اسلامی ایران | ||
| رهیافتهای سیاسی و بین المللی | ||
| مقاله 7، دوره 17، شماره 3 - شماره پیاپی 83، مهر 1404، صفحه 139-161 اصل مقاله (645.47 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.240487.1715 | ||
| نویسندگان | ||
| داود کریمی پور* 1؛ محمود عسگری2 | ||
| 1استادیار روابط بین الملل، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار امنیت ملی، دانشکده امنیت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و اهداف مقاصد بازیگران بینالمللی در سیاست خارجی از رهگذر طیف گوناگونی از متغیرها شکل میپذیرد که شناخت دقیق آن با دشواریهای پیچیدهای همراه است. بهطور کلی دو گونه از تحلیلها پیرامون ادراک مقاصد در سیاست خارجی برجسته شده است. در گروه نخست، دیدگاههای روانشناختی قرار دارند که معتقدند درک مقاصد یک کشور باید با کمک فهم بهتر و عمیق از ذهنیتها، باورها و عقاید صورت بپذیرد و صرفاً با بررسی عوامل محیطی نمیتوان قصد راهبردی یک دولت را بهدرستی سنجید. در گروه دوم، تحلیلها بیشتر ناظر بر فهم عقلایی و توجه به رفتارهای عینی شکل میگیرند. از این منظر، دولتها کنشگر عقلاییاند که قصد خود در برابر یک کشور را تابعی از اصل بیشینهسازی منافع ملی قرار میدهند. هدف مقاله حاضر بررسی این دوگانگی و انطباق آن با سیاست خارجی عربستان سعودی در برابر ایران است که طی سالهای گذشته دستخوش دگرگونی چشمگیری شده است. روش تحقیق این مقاله مبتنی بر روش مطالعه موردی کیفی ابزاری به بررسی چگونگی شکلگیری و دگرگونی مقاصد در سیاست خارجی میپردازد و از سیاست خارجی عربستان سعودی در برابر ایران بهعنوان یک ابزار برای فهم بهتر این چارچوب مفهومی استفاده میکند. یافتهها چارچوب مفهومی این پژوهش نشان میدهد که دولتها دارای دو گونه متداول از مقاصد راهبردی در سیاست خارجی خود هستند. گونهای از مقاصد در سیاست خارجی، اصولاً ثابت بوده و در هر شرایطی تغییر نمیکنند. این نوع از مقاصد بیشتر ریشه در انگارههای ذهنی، هویت ملی و مذهبی و بهطور کلی برگرفته از فرهنگ راهبردی است. در حالی که گونه دیگری از مقاصد در سیاست خارجی، ماهیتی سیال و منعطف دارند. اینگونه از مقاصد راهبردی بر اساس اصل عقلانیت راهبردی در سیاست خارجی کشورها سامان مییابند و هدف از آنها تأمین حداکثر منافع ملی است. با توجه به اینکه محیط سیاست خارجی پویا و تغییرپذیر است، اینگونه از مقاصد نیز کاملاً تغییرپذیر و سیالاند. بااینحال، یافتهها نشان میدهد مقاصد سیال و ثابت جدا از یکدیگر نبوده و بلکه هر یک بر دیگری تأثیر میگذارند. مقاصد برگشتپذیر بوده و مبتنی بر ادراک از محیط و یا تغییر در ذهنیت رهبران، جابجا میشوند. نتیجهگیری رویکردی که دولت سعودی طی سالهای گذشته در برابر ایران در پیش گرفت، نشان میدهد که مقاصد راهبردی در سیاست خارجی این کشور ثابت و در عین حال سیالاند. سعودی ازنظر فرهنگ راهبردی، کاملاً معتقد به دشمنی و خصومت با ایران بوده و این مهم بهوضوح در سیاست خارجی این کشور نیز نمایان بوده است. با این حال، مطالعات نشان میدهد که عربستان در حال حاضر پیگیری مقاصد راهبردی مبتنی بر فرهنگ راهبردی را همسو با منافع ملی خود نمیبیند. از اینرو، لایه دیگری از مقاصد اکنون در مورد ایران در دستور کار قرارگرفته که ماهیتی سیال و منعطف دارد. در این لایه، همکاری، جلوگیری از تنش در روابط دو کشور، رقابت مسالمتآمیز اقتصادی و پرهیز از مواضع اعلامی تند مبتنی بر اصل عقلانیت راهبردی و بیشینهسازی منافع ملی فعال شده و در دستور کار این دولت قرار گرفته است. به نظر می رسد از جمله پیشران های مهمی که در زمینه تغییر یا تداوم مقاصد راهبردی فعلی عربستان سعودی نقش مهمی داشته باشد، رویکردی است که جمهوری اسلامی ایران در برابر این کشور در پیش می گیرد. اتخاذ مواضع مبتنی بر انگاره های ایدئولوژیک و برجسته سازی تضادهای هویتی و دینی، نقش مهمی در برگشت پذیری مقاصد راهبردی سعودی دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایران؛ عربستان سعودی؛ مقاصد راهبردی؛ سیاست خارجی؛ عقلانیت راهبردی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Stability and fluidity of intentions in foreign policy; analysis of Saudi Arabia's approach towards the Islamic Republic of Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| davood karimipour1؛ mahmoud asgari2 | ||
| 1Assistant Professor ofInternational relations, Faculty of National Security, National Defense University. Tehran.Iran. | ||
| 2Assistant Professor of National Security, Faculty of National Security, National Defense University. Tehran.Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| International units generally do not have a relatively accurate understanding of the intentions and purposes of other actors in the international system. The main reason for this fact is that generally correct and accurate strategies for gaining a correct understanding of this issue are not foreseen in international theories. Even well-known theorists such as Mearsheimer or Jervis have expressed their inability to gain a complete understanding of the intentions of actors. However, there are different approaches and theories with the help of which one can gain a level of understanding of the intentions and purposes of actors in the international system, which significantly contributes to the decision-making process in foreign policy. This is especially true for Iran. Saudi Arabia, which has gradually improved its relations with Iran in recent years and has changed its course from a cycle of tension and aggression to peace and cooperation, is one of the best case studies in the field of understanding strategic intentions. Therefore, the present article has examined this change and examined how the behavior of the Islamic Republic of Iran affects the strategic objectives of Saudi Arabia. Therefore, the main goal of this article is to understand the strategic intention of the Saudi government towards the Islamic Republic of Iran. In other words, the present article tries to understand the important factors on which the strategic intention of the Saudi government towards Iran is formed, and to achieve a correct understanding of the strategic intention of this country towards Iran. In this regard, several valuable works have been published that provide better results for the upcoming article. • Methodology Given that the aim of this article is to present an approach to better understand the intentions in foreign policy of countries and in this regard uses the Saudi government as a case study, the research method of this article is also based on an instrumental qualitative case study. In the instrumental qualitative case study method, the author tries to explain a specific topic, issue or approach by examining an organization, country, individual, etc., so that he can generalize or generate a theory through it. In fact, the purpose of presenting a case in this method is to facilitate the understanding of a topic. • Result and discussion The intentions of international actors in foreign policy are shaped by a diverse range of variables, the precise identification of which is accompanied by complex difficulties. Intentions that are based on identity resources are fixed, while those that are based on strategic rationality are variable and fluid. Governments generally stratify their intentions and do not necessarily pursue their fundamental and strategic intentions. The Saudi government has shown different behaviors in recent years that have made it necessary to understand the strategic intent of this country. The findings based on the qualitative instrumental method of the study showed that although the Saudi government considers Iran as its geopolitical and identity enemy from a psychological perspective, it is now trying to make decisions based on strategic rationality. Therefore, identity-based intentions based on strategic rationality have become passive and fluid intentions have become active. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Iran, Saudi Arabia, Strategic Objectives, Foreign Policy, Strategic Rationality | ||
| مراجع | ||
|
منابع
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,879 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,106 |
||