ابعاد مادی و غیرمادی ژئوپلیتیک نوین هوش مصنوعی: پویاییهای رقابت آمریکا و چین | ||
| رهیافتهای سیاسی و بین المللی | ||
| مقاله 8، دوره 17، شماره 3 - شماره پیاپی 83، مهر 1404، صفحه 162-184 اصل مقاله (533.61 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.240434.1712 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی عباس زاده فتح آبادی* 1؛ مصیب رستمی خانمکانی2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| 2دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته دیپلماسی و سازمانهای بینالمللی، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده تفصیلی مقدمه و اهداف: رقابت بر سر هوش مصنوعی منازعهای بنیادین بر سر ترسیم آینده تکنولوژیک مطلوب، معماری نظم نوظهور دادهمحور جهان و بازتعریف مفاهیم قدرت و امنیت در قرن بیست و یکم به شمار میرود. برای درک این پویاییهای پیچیده، نیازمند رویکردی هستیم که تنها به جنبههای فنی یا اقتصادی محدود نماند؛ بلکه پیوند عمیق میان فناوری، قدرت، فضا و گفتمان را نیز واکاوی کند. این رقابت چندوجهی که ریشههایی در تلاش برای کنترل دادهها و الگوریتمها دارد، ابعاد تازهای از منازعه ژئوپلیتیکی را پیشروی ما میگذارد. پژوهش حاضر تلاش میکند تا به واکاوی ژئوپلیتیک هوش مصنوعی در عصر رقابت قدرتهای بزرگ میان آمریکا و چین بپردازد. پرسش اصلی ما این است: پویاییهای رقابت ژئوپلیتیکی هوش مصنوعی میان ایالات متحده و چین چگونه تحتتأثیر رویکردهای واگرایانه در حکمرانی و سیاست صنعتی، ابعاد گفتمانی و نشانهگرایی راهبردی، و تصورات آرمانی فنی - اجتماعی ملی شکل میگیرد و چه پیامدهایی برای نظم ژئوپلیتیکی جهانی در پی دارد؟ رهیافت نظری: این مقاله با تلفیق سه جریان فکری مکمل – ژئوپلیتیک انتقادی، تصورات آرمانی فنی - اجتماعی و نظریه سیاست صنعتی – ابزار تحلیلی لازم برای واکاوی رقابت هوش مصنوعی میان آمریکا و چین را فراهم میآورد. روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکردی کیفی، به تحلیل ژئوپلیتیک هوش مصنوعی در عصر رقابت قدرتهای بزرگ میان ایالات متحده و چین میپردازد. ماهیت پیچیده و چندوجهی این پدیده، اتخاذ روشی را ضروری میسازد که بتواند لایههای عمیقتر قدرت، گفتمان و معانی را درک کند؛ ازاینرو، از یک طرح تحلیلی مقایسهای کیفی بهره بردیم. یافتهها: تفاوتهای بنیادین در رویکردهای حکمرانی و سیاست صنعتی هوش مصنوعی میان چین و ایالات متحده که ریشه در نظامهای سیاسی، ارزشها و تصورات آرمانی فنی - اجتماعی ملی آنها دارد، به تفاوتهای ساختاری در این سیاستها انجامیده است. رویکرد دولتی، متمرکز و دستوری در چین، در مقابل رویکرد بازارمحور با مداخلات هدفمند و فزاینده دولتی در آمریکا، نمایانگر راهبردهای متمایز برای ساخت و کنترل فضای تکنولوژیک جهانی است .این تفاوتها مستقیماً به شکلگیری اکوسیستمهای فناورانه متمایز و در حال واگرایی منجر شده و پیامدهای عمیقی برای زنجیرههای ارزش، استانداردها و جهتگیریهای نوآوری در صنعت هوش مصنوعی در سطح جهانی دارد. درحالیکه چین بر خودکفایی و کنترل متمرکز تأکید دارد، آمریکا به دنبال حفظ برتری تکنولوژیک از طریق هدایت نوآوری بخش خصوصی و محدودسازی دسترسی رقبا است. تحلیل این تفاوتها از منظر تلفیقی ژئوپلیتیک انتقادی، تصورات آرمانی فنی - اجتماعی و سیاست صنعتی نشان میدهد چگونه مبارزه برای قدرت ژئوپلیتیکی، در قالب سیاستها و رویکردهای مادی، در حال شکلدهی به آینده هوش مصنوعی و نظم جهانی است. بحث و نتیجهگیری: در راستای هدف فرعی اول (تحلیل مقایسهای رویکردهای حکمرانی و سیاست صنعتی)، رویکردهای واگرایانه دولتی در چین و بازارمحور با مداخلات فزاینده در آمریکا که ریشه در فلسفهها و ارزشهای ملی متفاوت آنها دارند، مبنای مادی رقابت را شکل میدهند و مستقیماً به پیامدهایی چون دوقطبی شدن تکنولوژیک منجر میشوند. همچنین، در پاسخ به هدف فرعی دوم (بررسی ابعاد گفتمانی، نقش تصورات آرمانی فنی - اجتماعی و نشانهگرایی راهبردی)، تبیین کردیم چگونه ابعاد غیرمادی نظیر تصورات آرمانی فنی - اجتماعی و گفتمانها، نقش حیاتی در شکلدهی به ادراک از هوش مصنوعی، استفاده از آن بهعنوان نشانهگرایی راهبردی و بازنمایی رقابت در بستر ژئوپلیتیک انتقادی ایفا میکنند و بر تعاملات میان بازیگران تأثیر میگذارند. در نهایت، در تحقق هدف فرعی سوم (تبیین پیامدهای ژئوپلیتیکی)، روشن ساختیم که تعامل پیچیده این پویاییهای مادی و غیرمادی، منجر به پیامدهای گستردهای برای نظم جهانی میشود؛ پیامدهایی نظیر افزایش ریسک تعارض، اختلال در تجارت و رقابت در کشورهای جنوب که از منظر ژئوپلیتیک انتقادی قابلدرک هستند و نشاندهنده بازآرایی قدرت و فضا در عصر هوش مصنوعی هستند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هوش مصنوعی؛ ژئوپلیتیک؛ آمریکا؛ چین؛ حکمرانی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The material and immaterial dimensions of the new geopolitics of artificial intelligence: the dynamics of US-China competition | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mehdi abbaszadeh1؛ mosayyeb Rostami2 | ||
| 1Associate Professor of International Relations, Department of Political Science, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran | ||
| 2M.A in Diplomacy and International Organizations, Department of Political Science, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Extended Abstract Introduction: The competition over artificial intelligence is a fundamental struggle over the desired technological future, To understand these complex dynamics, we need an approach that is not limited to technical or economic aspects; but also explores the deep connection between technology, power, space, and discourse. This multifaceted competition, which has its roots in the struggle to control data and algorithms, presents us with new dimensions of geopolitical conflict. The present study attempts to analyze the geopolitics of artificial intelligence in the era of great power competition between the United States and China. Our main question is: How are the dynamics of the geopolitical competition in AI between the United States and China shaped by divergent approaches to governance and industrial policy, discursive dimensions and strategic symbolism, and national socio-technical imaginaries, and what are the implications for the global geopolitical order? Theoretical Approach: By integrating three complementary schools of thought – critical geopolitics, socio-techno imaginaries, and industrial policy theory – this article provides the necessary of analytical tools to analyze the competition between the US and China. In this context, it also addresses the concept of data governance as a key area of this competition. Method: The present study uses a qualitative approach to analyze the geopolitics of artificial intelligence in the era of great power competition between the United States and China. The complex and multifaceted nature of this phenomenon necessitates a method that can understand the deeper layers of power, discourse, and meanings; therefore, we used a qualitative comparative analytical design. Results and Discussion: Fundamental differences in approaches to AI governance and industrial policy between China and the United States, rooted in their political systems, values, and national socio-technical imaginaries, have led to structural differences in these policies. The state-centered, centralized, and command-and-control approach in China, versus the market-oriented approach with targeted and increasing government interventions in the United States, represent distinct strategies for shaping and controlling the global technological space. These differences have directly led to the formation of distinct and divergent technological ecosystems and have profound implications for value chains, standards, and innovation orientations in the global AI industry. While China emphasizes self-sufficiency and centralized control, the United States seeks to maintain technological superiority by driving private sector innovation and limiting the access of competitors. Analyzing these differences from a combined perspective of critical geopolitics, socio-technical imaginaries, and industrial politics shows how the struggle for geopolitical power, in the form of material policies and approaches, is shaping the future of artificial intelligence and global order. Conclusion: In line with the first sub-objective (comparative analysis of governance and industrial policy approaches), divergent state approaches in China and the increasingly market-oriented US, rooted in their different national philosophies and values, shape the material basis of competition and directly lead to consequences such as technological polarization. Also, in response to the second sub-objective (examining discursive dimensions, the role of socio-technical imaginaries and strategic semiotics), we explained how immaterial dimensions such as socio-technical imaginaries and discourses play a vital role in shaping the perception of AI, its use as strategic semiotics and the representation of competition in the context of critical geopolitics, and influence interactions between actors. Finally, in fulfilling the third sub-objective (explaining geopolitical implications), we made it clear that the complex interaction of these material and immaterial dynamics leads to far-reaching consequences for the global order; Consequences such as increased risk of conflict, disruption of trade and competition in the South are understandable from a critical geopolitical perspective and indicate the realignment of power and space in the age of AI. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Artificial Intelligence, Geopolitics, U.S, China, Governance | ||
| مراجع | ||
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,299 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,270 |
||