ارزیابی پراکنش جغرافیایی یکی از جمعیتهای در تهدید خرس قهوهای (Ursus arctos) در زاگرس شمالی | ||
| فصلنامه علوم محیطی | ||
| مقاله 43، دوره 23، شماره 2، 1404 اصل مقاله (1.45 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2025.238317.1479 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد رضا اشرف زاده* 1، 2، 3؛ مرضیه مرادی1؛ علی اصغر نقی پور4 | ||
| 1گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| 2دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران | ||
| 3پژوهشکده بیوتکنولوژی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| 4گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: برای حفاظت از حیاتوحش، شناخت شرایط بومشناختی و ارتباط آنها با زیستگاه ضروری است. مدلسازی مطلوبیت زیستگاه ابزاری مؤثر در این زمینه است. خرسهای قهوهای (Ursus arctos) در ایران به دلایل مختلف از جمله از دستدادن زیستگاهها، کاهش گستره پراکنش و شکار غیرقانونی در خطر انقراض قرار دارند. با توجه به آنکه این گونه چتر قلمداد میشود، ارزیابی و شناسایی زیستگاههای مطلوب برای حفاظت از این گونه اهمیت زیادی دارد. این اطلاعات به مدیران کمک میکند که در تعیین اولویتهایی نظیر توسعه مناطق حفاظتشده، معرفی مجدد و انتقال افراد تصمیمگیری بهتری داشته باشند و با شناسایی زیستگاههای کلیدی، شرایط را برای حفظ این گونه بهبود بخشند. مواد و روشها: محدوده مورد مطالعه شامل گستره پراکنش یکی از جمعیتهای خرس قهوهای در زاگرس شمالی واقع در استان کرمانشاه با مساحتی معادل 24361 کیلومتر مربع، در میانه رشتهکوههای زاگرس و پوشش گیاهی غالب بلوط ایرانی در اکوسیستم کوهستانی است. در این مطالعه، 139 نقطه حضور خرس قهوهای با فاصله حداقل 5/2 کیلومتر از طریق مشاهده مستقیم، ثبت تصاویر توسط دوربینهای تلهای، مشاهده نمایهها و آثار موجود، گزارشها و اطلاعات معتبر، نظرات کارشناسان و محیطبانان پس از صحتسنجی و بررسی خودهمبستگی مکانی و همچنین 13 متغیر محیطی پس از بررسی مطالعات پیشین و نیز بررسی همبستگی برای مدلسازی زیستگاههای مناسب خرس قهوهای در استان کرمانشاه بهکار گرفته شدند. بهمنظور مدلسازی پراکنش جغرافیایی، از رویکرد مدلسازی اجماعی در بسته نرمافزاری Biomod2، در محیط R استفاده شد. نتایج و بحث: معیارهای AUC و TSS برای مدلها در سطح خوب تا عالی ارزیابی شدند. نتایج حاصل از رویکرد اجماعی مدلهای مختلف نشان میدهد که حدود 16/22 درصد از مساحت استان کرمانشاه (66/5399 کیلومتر مربع) بهعنوان زیستگاه مناسب خرس قهوهای با احتمال حضور بیشتر از 6/0 است. زیستگاههای مطلوب خرس قهوهای در استان کرمانشاه، در ارتفاعات بین 450 متر تا بیش از 3000 متر، در امتداد رشتهکوههای استان و در جهت شمالغربی به جنوبشرقی کشیده شدهاند. مهمترین متغیرهای مشارکتکننده در مدلسازی شامل مجموع بارندگی سالانه (26/22 درصد)، ارتفاع (68/21 درصد)، شیب (97/14 درصد) و فاصله از مناطق جنگلی (15/11 درصد) هستند. خرسهای قهوهای معمولاً زیستگاههایی با جنگلهای متراکم، زمینهای ناهموار و تأثیرات انسانی کم را ترجیح میدهند، بهویژه در ارتفاعات بالایی که دسترسی انسان دشوار است. بر اساس یافتهها، وضعیت زیستگاهها با افزایش بارندگی و ارتفاع بهبود مییابد و جنگلها بهعنوان منبع غذا و پناهگاه نقش کلیدی دارند. حدود 62 درصد از حضور خرس در جنگلهای کوهستانی، 30 درصد در مراتع و بوتهزارها و 8 درصد در زمینهای کشاورزی ثبت شده است. همچنین، تنها حدود 67/7 درصد از گستره شناسایی شده حضور خرس با مناطق حفاظتشده همپوشی دارد. نتیجهگیری: خرس قهوهای، بهعنوان گونهای در رأس هرم غذایی، نقش مهمی در اکوسیستم ایفا میکند و کاهش جمعیت و زیستگاه آن میتواند به تنوع زیستی و عملکرد اکوسیستم آسیب برساند. شناخت زیستگاههای مناسب و عوامل مؤثر بر انتخاب آنها برای مدیریت و حفاظت این گونه حیاتی است. گستره جنگلهای کوهستانی استان کرمانشاه از مهمترین زیستگاههای خرس قهوهای در غرب کشور شناخته میشوند. احداث مناطق حفاظت شده جدید و تکمیل شبکه مناطق حفاظت شده موجود، آموزش و آگاهیرسانی در خصوص اهمیت حفاظتی خرس قهوهای، بازسازی و احیاء زیستگاهها، مدیریت منابع آب و مدیریت پوشش گیاهی از مهمترین اولویتهایی هستند که باید در تصمیمگیریهای مدیریتی و حفاظتی مورد توجه قرار گیرند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خرس قهوهای؛ مدلسازی پراکنش گونهای؛ ارزیابی زیستگاه؛ مناطق حفاظتشده؛ BIOMOD2 | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Assessment of the Geographical Distribution of a Threatened Population of Brown Bear (Ursus Arctos) in Northern Zagros | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Reza Ashrafzadeh1، 2، 3؛ Marziyeh Moradi1؛ Ali Asghar Naghipour4 | ||
| 1Department of Environmental Engineering, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran|The Office of National Museum of Natural History and Genetic Resources, Department of Environment, Tehran, Iran|Research Institute of Biotechnology, Shahrekord University, Shahrekord, Iran | ||
| 2Department of Environmental Engineering, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran|The Office of National Museum of Natural History and Genetic Resources, Department of Environment, Tehran, Iran|Research Institute of Biotechnology, Shahrekord University, Shahrekord, Iran | ||
| 3Department of Environmental Engineering, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran|The Office of National Museum of Natural History and Genetic Resources, Department of Environment, Tehran, Iran|Research Institute of Biotechnology, Shahrekord University, Shahrekord, Iran | ||
| 4Department of Nature Engineering, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, Shahrekord University, Shahrekord, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: To effectively protect wildlife, it is crucial to understand ecological conditions and their relationship with habitats. Habitat suitability modeling is a valuable tool in this context. The brown bear (Ursus arctos), one of the most widely distributed terrestrial mammals, faces varying conservation statuses across different regions. In Iran, this species is classified as "endangered" due to habitat loss and reduction. Assessing potential high-suitability habitats is vital for the conservation of this species. This information helps managers make informed decisions regarding reintroduction, species translocation, and the development of protected areas, ultimately enhancing conditions for the preservation of this species by identifying key habitats. Materials and Methods: The study area covers Kermanshah Province, spanning 24,361 square kilometers in the central Zagros mountain range. The dominant vegetation consists of Persian oak in a mountainous ecosystem. A total of 139 brown bear occurrence points were collected, with a minimum distance of 2.5 kilometers, through direct observations, camera trap images, identification of tracks and signs, verified reports, expert opinions, and ranger assessments. These points were validated and checked for spatial autocorrelation. Additionally, 13 environmental variables were selected based on previous studies and correlation analyses for habitat modeling. To model the geographic distribution, an ensemble modeling approach was applied using the Biomod2 package within the R environment. Results and Discussion: The analysis indicates that the AUC and TSS metrics for the models were evaluated as good to excellent. The results from the ensemble approach of various models show that approximately 22.16% of the total area of Kermanshah Province (5,399.66 km²) is identified as suitable habitat for brown bears, with a probability of occurrence greater than 0.6. The optimal habitats for brown bears in Kermanshah Province are distributed at elevations ranging from 450 meters to over 3,000 meters, extending along the province’s mountain ranges in a northwest-southeast direction. The most significant contributing variables in the modeling process include total annual precipitation (22.26%), elevation (21.68%), slope (14.97%), and distance from forested areas (11.15%). Brown bears typically prefer habitats characterized by dense forests, rugged terrain, and minimal human disturbance, particularly at higher elevations where human access is limited. Habitats improve with increasing precipitation and elevation, with forests playing a crucial role as sources of food and shelter. Approximately 62% of bear occurrences were recorded in mountainous forests, 30% in grasslands and shrublands, and 8% in agricultural lands. Additionally, 7.67% of bear occurrences were identified within protected areas, although the majority of suitable habitats lie outside these zones. Livestock density was found to be the least significant factor influencing habitat selection. Conclusion: The brown bear, as a species at the top of the food chain, plays a crucial role in the ecosystem, and its population and habitat decline can negatively impact biodiversity and ecosystem functions. Understanding suitable habitats and the factors influencing habitat selection is essential for the management and conservation of this species. The expanse of mountainous forests in Kermanshah Province is recognized as one of the most important brown bear habitats in western Iran. Therefore, it is recommended that, given the conservation status and ecological significance of the species under study, suitable brown bear habitats be incorporated into the protected area network. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Brown bear, Species distribution modelling, Habitat assessment, protected areas, BIOMOD2 | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,907 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,023 |
||