کاربرد پویایی شناسی سیستم در ارزیابی کاربری اراضی تحت شرایط تغییر اقلیم در استان کهگیلویه و بویر احمد | ||
| فصلنامه علوم محیطی | ||
| مقاله 14، دوره 23، شماره 3، 1404، صفحه 767-788 اصل مقاله (1.01 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1450 | ||
| نویسندگان | ||
| داریوش جهانشاهی1؛ سید نعمت الله موسوی* 1؛ آیت اله کرمی2 | ||
| 1گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، مرودشت، ایران | ||
| 2گروه توسعه روستایی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| چکیده | ||
| تغییرات در کاربری زمین دارای روندی پویاست و عوامل زیاد اقتصادی-اجتماعی و متغیرهای اقلیمی بر رفتار آن اثرگذارند. افزایش میزان مصرف و تقاضا، جمعیت، تقاضا برای مواد غذایی، تغییر آب و هوا، تغییر در میزان برداشت از منابع همگی عواملی هستند که در طول زمان و بهصورت مرتبط با یکدیگر بر سیستم کاربری زمین یک منطقه تأثیر میگذارند . به منظور دستیابی به درکی جامع از این تغییرات در سیستم کاربری زمین، با توجه به وجود روابط متقابل پیچیده و بازخوردها، نیاز به روشی است که بتواند این روابط بازخوردی بین عوامل گوناگون را در نظر بگیرد. با توجه به وضعیت موجود و تأثیرات منفی رشد جمعیت و تغییرات آب و هوا، میتوان گفت مدیریت کاربری زمین و اطمینان از این که نسلهای آتی نیز امکان تولید کالا و خدمات (ازجمله امکان تولید غذا) برای تأمین اهداف خود داشته باشند، موضوع بسیار جدی پیش روی سیاستگذاران در تمامی استانهای کشور ازجمله کهگیلویه و بویراحمد است. در برخورد با این مشکلات و برنامهریزی برای آینده نیاز به یک مدل جامع مدیریت کاربرای زمین است که بتواند تقاضای زمین در بخشهای مختلف از جمله کشاورزی را در آینده برآورد و اثرات متغیرهایی همچون رشد جمعیت، توسعه اقتصادی و تغییرات آب و هوا را بر کاربریهای مختلف زمین ارزیابی نماید. روش پویایی شناسی سیستمها یکی از روشهای قدرتمند و موثر در ارزیابی رفتار سیستمهای پیچیده و دارای بازخورد در طول زمان است. روش پویایی شناسی سیستم روشی برای مطالعه و مدیریت سیستمهای پیچیده و دارای بازخورد است. این روش مناسب برای نشان دادن الگوهای رفتاری و تحلیل آنها در سیستمهای پیچیده است و ساخت مدلی نزدیک به جهان واقعیت را به منظور درک بهتر فرآیندهای مؤثر بر سیستم امکانپذیر میسازد. بنابراین در این مطالعه تلاش شد تا با استفاده از روش پویایی شناسی سیستمها، ضمن طراحی سیستم کاربری اراضی، به مطالعه رفتار متغیرهای کلیدی سیستم کاربری اراضی در استان کهگیلویه و بویر احمد پرداخته شود. در این مطالعه از تست رفتاری و ساختاری به منظور ارزیابی و آزمون مدل طراحی شده بهره گرفته شد. نتایج نشان دهنده همبستگی بالای میان روندهای مشاهده شده (طی سالهای 2010-2020) و پیشبینیشده متغیرهای سیستم است. نتایج شبیه سازی متغیرهای کلیدی نشان داد رابطه مستقیمی بین تقاضای آب و رشد جمعیت و همچنین توسعه کشاورزی وجود دارد. بر اساس نتایج شبیهسازی، مشاهده شد که در شرایط سناریو اقلیمی میانه، مناطق جنگلی و زراعی به گسترش ادامه میدهند و مراتع در داخل استان با شرایط محیطی و اقتصادی اجتماعی فعلی کاهش مییابد.با توجه به بهرهبرداری بیش از حد از جنگلها و همچنین مساعدت کاهش تعرفه به کاهش فشار بر جنگلهای داخلی توصیه میشود تعرفه واردات چوب بر اساس یک برنامه زمانی کاهش یابد. در این برنامه زمانی لازم است مواردی مانند امکان تطابق صنایع وابسته مورد توجه قرار گیرد. البته کاهش تعرفه بر اساس الزامات سازمان تجارت جهانی که ایران نیز در جهت عضویت در این سازمان تلاش میکند، حائز اهمیت است. با توجه به روند صعودی سطح زراعی در استان طی دوره شبیه سازی، برداشت از ذخیره آب افزایش و مساحت پیکره آبی در این استان روند نزولی را تجربه میکند. با توجه به کاهش سطح پوشش گیاهی و پیکره آبی که ناشی از کاهش بارندگی و افزایش دما، افزایش جمعیت و گسترش شتابان مناطق مسکونی در سالهای آینده است، ضرورت مدیریت صحیح و برنامهریزی دقیق برای استفاده از شیوههای صحیح بهرهبرداری منابع آب، خودداری از تبدیل بیرویهی اراضی منابع طبیعی به اراضی کشاورزی و واحدهای صنعتی، مسکونی الزامی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شبیه سازی؛ پیچیدگی و پویایی؛ برنامه ریزی کاربری اراضی؛ مدیریت منابع؛ آب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,595 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,767 |
||