بررسی عوامل موثر بر تولید ماهانه و فصلی پسماند شهری و تعیین فاکتورهای شاخص (مطالعه موردی: شهر تهران) | ||
| فصلنامه علوم محیطی | ||
| مقاله 24، دوره 23، شماره 2، 1404 اصل مقاله (3.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1379 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم عباسی* ؛ محمدجواد نصیبی | ||
| گروه محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: یکی از معضلات مهم شهرنشینی روند رو به رشد تولید پسماند میباشد. اطلاع از کمیت و کیفیت پسماندها و عوامل موثر بر تولید آنها، برای مدیریت صحیح پسماندها ضروری است. با توجه به اهمیت این موضوع، باید تلاش شود تا مطالعات مرتبط با آنالیز کمی و کیفی پسماند بهروزرسانی و بهینهسازی شوند. کمبود اطلاعات مرتبط با تولید پسماند و تحقیقات اندک در کشور، سیستمهای مدیریت پسماند را با چالش روبرو ساخته است. برای ارزیابی برنامه مدیریت پسماند جامد شهری، شناسایی عواملی که بر تولید پسماند شهری تاثیر میگذارد، نقش حیاتی دارد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی عوامل موثر بر تولید پسماند شامل پارامترهای جغرافیایی، اجتماعی، هواشناسی، فرهنگی، اقتصادی و یافتن ارتباط آنها با تولید پسماند در شهر تهران و نیز اولویتبندی این عوامل براساس میزان تأثیر آنها در تولید پسماند میباشد. مواد و روش ها: در این راستا، اطلاعات تولید پسماند شهری در دوره سی ساله از شهر تهران جمعآوری گردید و سری زمانی ماهانه و فصلی پسماند تهیه شد. پارامترهای مورد ارزیابی در این تحقیق شامل سال، ماه و فصل تولید، دمای میانگین، بارندگی، تولید ناخالص داخلی، درآمد، جمعیت تحصیل کرده، نرخ بیکاری، جمعیت دانشجو، جمعیت، اندازه خانوار، جمعیت مرد و زن در نظر گرفته شد. سپس فاکتورهای مختلف اثرگذار بر تولید پسماند شهری شناسایی گردید و میزان همبستگی غیر خطی هر کدام از این عوامل با پسماند تولیدی برآورد شد و نقشه حرارتی فصلی و ماهانه تهیه شد. در نهایت، روند تغییرات فصلی و ماهانه پسماند مورد بررسی قرار گرفت. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که پارامتر درآمد مهمترین پارامتر اقتصادی است و بیشترین تاثیر را در بلندمدت بین پارامترها دارد. نرخ بیکاری در کوتاه مدت بر تولید پسماند تاثیر دارد اما در بلندمدت اثری ندارد. جمعیت دانشآموزان در بلند مدت کمترین اثر را در بین پارامترها دارد و ضریب همبستگی آن تقریبا صفر است اما در کوتاه مدت و میان مدت بدلیل اینکه یک پارامتر جمعیتی است، با تغییر ناگهانی میتواند اثر زیادی بر تولید پسماند بگذارد. پارامتر جمعیت دانشجویان اثر بسیار زیادی بر تولید پسماند دارد و تأثیر آن از کوتاهمدت به بلندمدت بیشتر میشود. مقایسه پارامتر زمان، هواشناسی، اجتماعی و اقتصادی نشان داد که درآمد خانوار، سرانه تولید ناخالص داخلی، دما و عوامل جمعیتی رابطه مستقیم بر تولید ماهانه و فصلی پسماند شهری دارد و به ترتیب سرانه تولید ناخالص داخلی، جمعیت و درآمد بیشترین ضریب همبستگی و در نتیجه بیشترینتأثیر را بر تولید پسماند دارند. با این وجود نرخ بیکاری و جمعیت افراد تحصیل کرده در شهر تهران رابطه معکوس با تولید پسماند دارد. بررسی جمعیت زنان تحصیل کرده، به عنوان جزئی از نوآوری این پژوهش که تاکنون اهمیت آن بررسی نشده بود، نشان داد با افزایش تعداد بانوان تحصیلکرده، میزان تولید پسماند کاهش مییابد. همچنین در تولید ماهانه پسماند، زنان تحصیلکرده نسبت به سایر عوامل بیشترین ضریب همبستگی و در نتیجه بیشتر اثر را دارد. به دلایل شرایط جوی منطقه مانند کمبود بارش، متغیر بارندگی با تولید پسماند در شهر تهران دارای کمترین همبستگی است. بهطور کلی در این پژوهش ضرایب همبستگی فصلی از ماهانه بیشتر بود. نتیجه گیری: پارامترهای اجتماعی و اقتصادی بهعنوان موثرترین عامل روی تولید پسماند در شهر تهران شناسایی گردید. همچنین پارامترهای زمان و هواشناسی تاثیر کمی روی کمیت پسماند دارند. نتایج این مطالعه میتواند در اتخاذ تصمیمات جهت کاهش تولید و مدیریت بهینه پسماند مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پسماند شهری؛ عوامل موثر؛ همبستگی؛ بانوان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Investigating The Factors Affecting The Monthly And Seasonal Production Of Urban Waste And Determining The Index Factors | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Maryam Abbasi؛ Mohammad Javad Nasibi | ||
| Civil, Water and Environmental Engineering, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: One of the major environmental challenges associated with urbanization is the increasing volume of waste production. Knowing the quantity and quality of waste and the factors affecting their production is essential for proper waste management. Considering the importance of this issue, efforts should be made to update and optimize studies related to quantitative and qualitative waste analysis. The lack of information related to waste production and little research in the country has made waste management systems a challenge. The purpose of this research is to investigate the factors affecting waste generation, including geographical, social, meteorological, cultural, and economic parameters and to find their relationship with waste production. Also, finding the factors that have the greatest impact on waste generationand getting to know them more is one of the goals of this research. Materials and methods: In this regard, information on urban waste production was collected in the city of Tehran in a period of thirty years, and monthly and seasonal waste time series were prepared. The evaluated parameters in this research include year, month and season of production, average temperature, rainfall, gross domestic product, income, educated population, unemployment rate, student population, population, household size, male and female population. Then, different factors affecting the production of urban waste were identified and the non-linear correlation of each of these factors with waste production was estimated using Python software, and seasonal and monthly heat maps were obtained. Finally, the trend of seasonal and monthly changes of residual was investigated. Results and discussion: The results showed that the income parameter is the most important economic parameter and has the most impact in the long term among the parameters. The unemployment rate has an effect on waste production in the short term, but it has no effect in the long term. In the long term, the student population has the least effect among the parameters and its correlation coefficient is almost zero, but in the short and medium term, because it is a population parameter, it can have a great effect on the waste generation with a sudden change. The student population parameter has a great effect on waste generation and its effect increases from short to long term. The comparison of time, meteorological, social and economic parameters showed that household income, GDP per capita, temperature and demographic factors have a direct relationship on the monthly and seasonal production of urban waste, and according to the correlation coefficient, the greatest effect is per capita GDP, Population and income have a negative impact on production. At the same time, the unemployment rate and the population of educated people in Tehran have an inverse effect with waste generation. The study of the population of educated women, as part of the innovation of this research, the importance of which had not been investigated until now, showed that as the number of educated women increases, the amount of waste production decreases. Also, in the monthly generation of waste, educated women have the highest correlation coefficient and impact compared to other factors. Due to the climatic conditions of the region, such as the lack of rainfall, the rainfall variable has the lowest correlation with waste generation in Tehran. In general, seasonal correlation coefficients were higher than monthly. Conclusion: Social and economic parameters were identified as the most effective factors on waste production in Tehran. Also, time and meteorological parameters have little effect on the amount of waste. The results of this study can be used in making decisions to reduce production and optimal waste management. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| urban waste, effective factors, solidarity, women | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,945 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,241 |
||