ارزیابی ریسک مواجهه با آلاینده های شیمیایی در صنعت با توسعه یک رو یکرد ترکیبی مبتنی بر منطق فاز ی | ||
| فصلنامه علوم محیطی | ||
| مقاله 9، دوره 22، شماره 4، 1403، صفحه 695-710 اصل مقاله (836.74 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1417 | ||
| نویسندگان | ||
| صدف جهانگیری1؛ نوشین بیرجندی* 2؛ مرتضی قبادی2 | ||
| 1گروه محیط زیست، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 2گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: ارزیابی ریسک محیط زیستی در مجموعه های صنعتی از اهمیت بسزایی برخوردار است، تأثیرات منفی این مجموعه ها تهدید جدی برای محیط زیست، زندگی انسانها و تعادل بینالمللی محسوب می شود. این تحقیق با هدف ارزیابی ریسک مواجهه با مواد و رخدادهای شیمیایی در مکانهای صنعتی از یک رویکرد ترکیبی مبتنی بر منطق فازی استفاده شد. مواد و روش ها: در این تحقیق، با استفاده از رویکرد ترکیبی مبتنی بر منطق فازی، ریسکهای مرتبط در منطقه صنعتی بهره برداری نفت وگاز کارون در شهر اهواز در سال 1400 شناسایی، ارزیابی و اولویتبندی شدند. این روش امکان میدهد تا با در نظر گرفتن عدم قطعیتها و ابهامات موجود در دادهها، به نتایجی دقیقتر و کارآمدتر در ارزیابی ریسک دست یافت. در این مطالعه، احتمال وقوع خطر، شدت وقوع خطر و احتمال کشف، اثرات خطر، عدد اولویت ریسک ، کنترل ها و اقدامات پیشنهادی لازم ارائه گردید. نتایج و بحث: نتایج بدست آمده نشان داد کارکنان واحد مورد بررسی در طول فعالیت کاری خود با مواد و رخدادهای شیمیایی متعددی مواجهه می شوند که در این تحقیق ارزیابی ریسک برای 27 نوع ماده شیمیایی و 16 رخداد شیمیایی شناسایی شده انجام شد. از بین مواد مورد مطالعه، مواجهه و تماس با ماده های 1و3 بوتادین و اکسید اتیلن برای کارکنان خطر سرطانزایی دارد، همچنین ماده مونو اتیلن گلایکول با خاصیت سمیزایی موجب اثر بر قلب و کلیه ها می شود. ماده نرمال بوتانول با سهل انگاری افراد و ایجاد آتش سوزی باعث مشکلات تنفسی و چشم می شود. در واحد مورد بررسی، بالاترین مقادیر ریسک در حوزه خطرها و زیان های جانی مربوط به استنشاق گاز ناشی از تبخیر اسید هیدروفلوریک و نیتروژن با RPN برابر با 715/0 و کمترین مقدار ریسک مربوط به خطرات و عملیات ذخیره سازی برای دو ریسک نشت مایع فرار در دمای اتمسفر و فشار محیط و نشت سیال سرد شده در دمای پایین و فشار محیط با RPN کمتر از 1/0 بوده است. نتایج محاسبه ارزیابی ریسک نشان می دهد هیچکدام از مواد موجود در شرکت برای کارکنان ریسک خیلی بالا ندارند، اما پنج ماده نفتا، گاز آمونیاک، اسید استیک، گاز کلر و متانول برای کارکنان ریسک بالا دارند. نتایج ارزیابی کلی ریسک مواجهه با مواد و رخدادهای شیمیایی نشاندهنده آن است که بخش قابل توجهی از فعالیتهای این صنعت در محدوده ریسک بالا قرار دارد و توجه و برنامهریزی بیشتر برای کاهش این سطح از ریسک ضروری است تا از بروز حوادث جدی جلوگیری شود. همچنین نتایج نشان داد که استفاده از روش تجزیه و تحلیل سیستماتیک فازی، بهبود قابل توجهی در مدیریت ریسک فراهم میآورد و میتواند به عنوان یک ابزار مؤثر در این زمینه مورد استفاده قرار گیرد. نتیجه گیری: براساس نتایج بدست آمده، ارزیابی ریسک با استفاده از رویکرد ترکیبی مبتنی بر منطق فازی، میتواند به تصمیم گیران برای بهبود عملکرد محیطی و ایجاد شرایطی ایمنتر و پایدارتر برای صنعت کمک نماید. با بکارگیری اطلاعات مربوط به خطرات و نتایج اندازه گیری ها و ارزیابی های عوامل شیمیایی در قالب روش ارزیابی ریسک مواجهه با آلاینده های شیمیایی، می توان مشاغل مختلف را از نظر مواجهه با عوامل زیان آور شیمیایی رتبه بندی نمود که نتایج آن می تواند در اولویت بندی تخصیص منابع برای انجام اقدامات کنترلی و کاهش سطح ریسک مواجهه به سطح قابل قبول مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارزیابی ریسک؛ مواد شیمیایی؛ رخداد شیمیایی؛ صنعت نفت و گاز کارون؛ منطق فازی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9,020 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6,123 |
||
| تعداد نشریات | 41 |
| تعداد شمارهها | 1,606 |
| تعداد مقالات | 14,098 |
| تعداد مشاهده مقاله | 97,378,687 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 62,069,563 |