بررسی و تحلیل عجایبنگاری طرسوسی در گزارش دارابنامه | ||
| تاریخ ادبیات | ||
| مقاله 1، دوره 17، شماره 1، شهریور 1403 اصل مقاله (1.45 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/hlit.2024.234681.1293 | ||
| نویسنده | ||
| احسان پورابریشم* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران | ||
| چکیده | ||
| عجایبنامهها، دایرةالمعارفگونهای هستند متأثّر از جغرافیا و طبیعیات دنیای قدیم، که فرهنگ و باورهای عامه را، که در قالب داستانها و افسانهها آمده، بازتاب میدهند. با تطّور این سنّت نوشتاری در زمان فارسی تا قرن پنجم هجری، همچنان که بخشی از آن مأخوذ از داستانها بود، خود به منبعی برای داستانگزاران تبدیل شد که با تکیه بر وجه خیالآمیزی، شگفتی و کنجکاوی مخاطب را برمیانگیخت و هم او را سرگرم میکرد. دارابنامۀ طرسوسی از جمله متون داستانی قرن ششم هجری است که داستانهایی از عجایب دارد؛ داستانهایی که گاه نشان آنها را در عجایبنگاشتههای کهن نیز مییابیم. این داستانها/عناصرِ شگفتانگیز گسترۀ وسیعی را در برمیگیرند که شامل عجایب رُستنیها، اشیاء، فرهنگ و آیین، غولپیکران، مکانها و جانوران میشود. پژوهش حاضر با تمرکز بر «عجایبنگاری»های طرسوسی، به نشان دادن تأثیرپذیری او در این حوزه، از عجایبنامههای همروزگار یا متقدّم میپردازد و پیش از آنکه به دنبال مأخذیابی داستانهای عجیب دارابنامه باشد، نشان میدهد که آنها بهتمامی ساختۀ داستانگزار نبوده و از سنّت نوشتاریای با نام عجایبنگاری (که ریشه در روایات شفاهی دارد) سرچشمه میگیرند. با توجّه به اینکه بعضی از موارد مذکور پیشتر در شاهنامه (بخش اسکندر) و نیز گرشاسبنامه (به عنوان منظومهای حماسی با حضور پررنگ عجایب) ذکر شدهاند و تأثیرپذیری احتمالی طرسوسی از آنها، موارد همسان یا نزدیک در این متون نیز ذکر شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عجایبنامه؛ دارابنامه؛ شاهنامه؛ گرشاسبنامه؛ تأثیرپذیری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 11,689 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,457 |
||