تحلیل محتوایی گفتمان در رمان های سپیدهدم ایرانی و عشق و بانوی ناتمام | ||
| تاریخ ادبیات | ||
| مقاله 12، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 85، 1400، صفحه 253-278 اصل مقاله (6.15 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.52547/hlit.2022.208115.0 | ||
| نویسندگان | ||
| شیرزاد طایفی* 1؛ هانیه حاجی تبار2 | ||
| 1دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 2کارشناسارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| باختین از نظریهپردازان بزرگ قرن بیستم در میان انواع نثر، به رمان توجه ویژهای دارد. منطق مکالمه از مفاهیم اساسی نظریات باختین است. از نظر او رمان عرصۀ تجلی صداهای گوناگون است که بهتنهایی فاقد ارزش و معنا هستند و تنها در ارتباط با یکدیگر میتوانند یک نظام معنایی را به وجود آورند. درک همین صداها موجب کشف لایههای پنهانی و جدید متن میشود. منظور باختین از چندصدایی، صداهایی است که نمایندۀ ایدئولوژی و ذهنیت گویندۀ خود هستند. بنابراین، در این پژوهش به روش تحلیل کیفی و با بهرهگیری از مطالعات کتابخانهای، دو رمان سپیدهدم ایرانی و عشق و بانوی ناتمام از امیرحسن چهلتن به دلیل بهرهمندی از مؤلفههای گفتوگومندی چون سبکبخشی، رعایت زبان مناسب شخصیتها، در هم آمیختن صداها، بینامتنیت، گروتسک، پایان باز، عدم قطعیت و... با رویکرد مکالمهای مورد واکاوی قرار گرفته است. براساس یافتههای پژوهش به کار بستن گفتمانهای متعدد در دو رمان سپیدهدم ایرانی و عشق و بانوی ناتمام از سوی نویسنده به این دو داستان خاصیت چندآوایی بخشیده است. در واقع نویسنده توانسته است با بسامد بالای بهرهگیری از این عناصر گفتوگومندی، محتوای داستانهای خود را در بستری مکالمهای به مخاطب ارائه دهد و چندصدایی را در این دو رمان تقویت کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| باختین؛ منطق مکالمه؛ چندآوایی؛ تکآوایی؛ چهلتن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Content Analysis of Discourse in the Novels: Iranian Dawn and Love and the Incomplete Woman | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Shirzad Tayefi1؛ Haniyeh Hajitabar2 | ||
| 1Associate professor, Department of Persian language and literature, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran | ||
| 2MA in Persian Language and Literature, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Bakhtin, one of the leading literary theorists of the twentieth century, has been focused on novel among all forms of prose. Dialogism is one of the basic concepts of Bakhtin’s theories. According to him, the novel is a field of manifestation of various voices that generate meaning and value in relation to each other. Understanding these voices reveals new hidden layers of text. Bakhtin calls this multi-voiced reality “polyphony”, which represents the ideology and mentality of the speaker. Therefore, in this research, with the help of qualitative analysis and library studies, two novels by Amirhassan Cheheltan, Iranian Dawn and Love and the Incomplete Woman, are analyzed with a dialogic approach, regarding their components of dialogism such as stylization, observing the appropriate language of the characters, the combination of voices, intertextuality, grotesque, open ending, and uncertainty. The present paper concludes that the author’s use of several discourses in Iranian Dawn and Love and the Incomplete Woman has given them a polyphonic character. In fact, the author has been successful in presenting the content of his stories in a dialogical context with the high frequency of using these elements of dialogism, and he has strengthened polyphony in these two novels | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Bakhtin, dialogism, polyphony, monophony, Amirhassan Cheheltan | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، بابک (1378) ساختار و تأویل متن؛ نشانهشناسی و ساختارگرایی، تهران: مرکز.
آلن، گراهام (1385) بینامتنیت، ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
استادمحمدی، نوشین؛ فقیهی، حسین و حسین هاجری، (1396) «بررسی مصداقهای چندصدایی در رمان دکتر نون زنش را بیشتر از مصدق دوست دارد»، زبان و ادبیات فارسی، س25، ش 83، ص23تا42.
اسکویی، نرگس (1396) «مؤلفههای کارناوال باختین در رمان نگران نباش»، نقد ادبی و بلاغت، س6، ش1، ص141تا157.
انصاری، منصور (1384) دموکراسی گفتوگویی، تهران: مرکز.
ایزدپناه، امین (1396) «یک روایت، چند صدا: بررسی شیوههای گفتوگومندی و چندصدایی در رمان لالایی برای دختر مرده»، مطالعات ادبیات کودک، د 8، ش 1( 15)، ص 1تا22.
ﺑﺎﺧﺘﯿﻦ، ﻣﯿﺨﺎﯾﯿﻞ (1384) زیباییشناسی و نظریۀ رمان، ترجمۀ آذین حسینزاده، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات هنری: گسترش هنر،
ﺑﺎﺧﺘﯿﻦ، ﻣﯿﺨﺎﯾﯿﻞ (1387) ﺗﺨﯿﻞ ﻣﮑﺎﻟﻤﻪای؛ ﺟﺴﺘﺎرﻫﺎﯾﯽ درﺑﺎرۀ رﻣﺎن، ترجمۀ رؤیا ﭘﻮرآذر، ﺗﻬﺮان: نی.
باقری خلیلی، علیاکبر و حقیقی مرضیه (1393) «گفتوگو در شعر فروغ فرخزاد با تکیه بر منطق مکالمۀ میخاییل باختین»، شعرپژوهی، د 6، ش 4(2). ص 23تا46.
بالو، فرزاد و خواجه نوکنده، مریم (۱۳۹۶) «چندآوایی و چندزبانی باختینی و جلوههای آن در رمان سنگ صبور»، متنپژوهی ادبی، د21، ش74، ص31تا52.
بالو، فرزاد؛ احمدی، شهرام و مریم خواجه نوکنده (۱۳۹4) «بررسی رمان سنگ صبور بر اساس انگارههای کارناوال باختینی»، در مجموعه مقالات دهمین انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، اردبیل: دانشگاه محقق اردبیلی، د10، ص67تا80.
بیشاب، لئوناردو (1383) درسهایی دربارۀ داستاننویسی، ترجمۀ محسن سلیمانی، تهران: حوزۀ هنری.
پاز، اوکتاویو (1381) تکخوانی دوصدایی: گفتوگو با خولیان ریوس، ترجمۀ کاوه میرعباسی، تهران: نی.
تسلیمی، علی و فاطمه ادراکی (1394) «رویکردی ’باختینی‘ به سنگ صبور صادق چوبک»، پژوهشهای نقد ادبی و سبکشناسی، د6، ش2 (22)، ص79تا95.
تودوروف، تزوتان (۱۳۷7) منطق گفتوگویی میخائیل باختین، ترجمۀ داریوش کریمی، تهران: مرکز.
حیدری، فاطمه و بیتا دارابی (1392) «بینامتنیت در شرق بنفشه، اثر شهریار مندنیپور»، جستارهای زبانی، د 4، ش 2(14)، ص55تا74.
چهلتن، امیرحسن (1387) سپیدهدم ایرانی، تهران: نگاه.
چهلتن، امیرحسن (1393) عشق و بانوی ناتمام، تهران: نگاه.
خواجه نوکنده، مریم (1394) «خوانش رمان سنگ صبور صادق چوبک با رویکرد منطق مکالمهای باختین» پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه مازندران.
رستمی بالان، پریسا (1394) «رای شناور جان بارت: تخیل مکالمهای رمان پستمدرن»، پایاننامۀ کارشناسی ارشد. استاد راهنما: نوشین الهیپناه. دانشگاه سمنان.
رضوانیان، قدسیه و مریم فائز مرزبالی (1391) «تاریخ بیهقی در گسترۀ منطق مکالمه»، پژوهشهای ادب عرفانی(گوهر گویا)، د 6، ش1(21)، ص123تا140.
غلامحسینزاده، غریبرضا (1386) «حافظ و منطق مکالمه (رویکردی باختینی به اشعار حافظ شیرازی)»، پژوهش زبانهای خارجی، ش۲۹، ص95تا110.
گرامی، محمدعلی (1359) فلسفه شناخت دیالکتیک، قم: امید.
فیضی، حامد (1393) «بررسی و تحلیل رمان سیمای مرد هنرمند در جوانی اثر جیمز جویس بر اساس نظریۀ میخاییل باختین». پایاننامۀ کارشناسی ارشد. استاد راهنما: ناصر ملکی. دانشگاه رازی.
لی، نیکول و دیوید بوهم (1381) دربارۀ دیالوگ، تهران: نیل.
مقدادی، بهرام (1382) «جویس و منطق مکالمه، رویکردی باختینی به اولیس جیمز جویس»، زبانهای خارجی، ش15، ص19تا30.
مکاریک، ایرنا ریما (1384) دانشنامۀ نظریههای ادبی معاصر، ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.
نامورمطلق، بهمن (1395) بینامتنیت از ساختارگرایی تا پسامدرن (نظریهها و کاربردها)، تهران: سخن.
Morris, P. (Ed). (1994). The Bakhtin Reader Selected Writings of Bakhtin, Medvedev & Voloshinov. Oxford: oxford University Press.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14,095 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 7,326 |
||