نقش منطقه همگرایی بین حارهای (ITCZ) در تکوین و الگوی گسترش زبانه کمفشار سودانی در بارشهای فراگیر و شدید جنوب ایران | ||
| پژوهشهای دانش زمین | ||
| دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 47، 1400، صفحه 223-241 اصل مقاله (1.9 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/esrj.2021.101037 | ||
| نویسندگان | ||
| مهناز جعفری؛ حسن لشکری* | ||
| گروه جغرافیایی طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| بارشهای همرفتی شدید در نتیجه پتانسیل رطوبتپذیری بالا و دسترسی به منابع رطوبتی دریاهای گرمجنوبی از ویژگیهای بارشی سامانه کمفشار سودانی است که به خصوص بر روی کشورهای حاشیه جنوبی خلیجفارس، نیمهجنوبی و جنوبغربی ایران بسیار مشهود است. برخی از محققین منشا اولیه این سامانه را گسترش شمالسوی منطقه همگرایی بین حارهای (ITCZ) در محدوده °25 تا °35 شرقی (آفریقای شرقی) و ایجاد یک هسته حرارتی بر روی جنوب سودان و اتیوپی میدانند. لذا هدف این تحقیق شناسایی ارتباط و انطباق گسترش شمالسوی زبانه کمفشار سودانی با الگوی گسترش شمالسوی ITCZ در هنگام وقوع بارشهای فراگیر و شدید نیمهجنوبی ایران است. براساس معیارهای انتخابی، 86 سامانه بارشی فراگیر در منطقه شناسایی شد. پس از ترسیم موقعیت متوسط ماهانه ITCZ، الگوی هسته مرکزی، اولین منحنی بسته شده و گسترش زبانه کمفشارسودانی برای روزهای بارشی سامانهها، نتایج زیر حاصل شد. در تمام ماهها زبانهای از ITCZدر محدوده شاخ آفریقا با راستای جنوبغربی-شمالشرقی تا شمال یمن گسترش یافته است. الگوی گسترش زبانههای کمفشار سودان، پراکنش هستهها و پهنه گسترش اولین منحنی بسته، کاملا با الگوی ماهانه گسترش ITCZ انطباق دارد. این مسئله نقش غیرقابل انکارITCZ را در تکوین، گسترش و تامین رطوبت سامانههای بارشی نشان میدهد. در ماه ژانویه تعداد سامانههای بارشی، پهنه اثر پراکنش و عمق نفوذ محور سامانههای ورودی به نیمهجنوبی ایران افزایش اما در ماههای نوامبر و آوریل کاهش یافته است. این مساله میتواند به ترمودینامیک ضعیفتر سامانهسودانی در ابتدای شروع فعالیت،گسترش ضعیف ITCZ بر روی منطقه بدلیل استقرار غربسوی واچرخند عربستان در ابتدای فصل بارشی و برگشت غربسوی آن در انتهای دوره بارشی مرتبط باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سامانههای بارشی فراگیر؛ کمفشار سودانی؛ منطقه همگرایی بین حارهای؛ نیمه جنوبی ایران؛ واچرخند عربستان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 15,749 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6,767 |
||